PARTNER PORTALU
partner portalu

Koronawirus? A co z dezynfekcją i sterylizacją skażonych łyżek i materiałów wyciskowych?

ms
14-03-2020, 09:01
Koronawirus? A co z dezynfekcją i sterylizacją skażonych łyżek i materiałów wyciskowych? Bezpieczeństwo w gabinecie stomatologicznym i w najbliższym otoczeniu (foto: pixabay)
Koronawirus postawił na baczność polityków, którzy tworząc prawo niestety zapomnieli o lekarzach dentystach funkcjonujących w indywidualnych praktykach stomatologicznych. Jest kilka kwestii, których nie ujmuje się w pierwszym zdaniu debaty o bezpieczeństwie pacjentów, pracowników zatrudnionych w gabinecie stomatologicznym, nie mówiąc już o osobach reprezentujących podmioty współpracujące z dentystami. Drażliwy problem naświetla dr n. med. inż. Tadeusz Zdziech, prezes Stowarzyszenia Inżynierów i Magistrów Techniki Dentystycznej.

Koronawirus zmniejszył wyraźnie liczbę realizowanych usług stomatologicznych. Dentyści skupiają się na tzw. pacjentach bólowych.  To zapewne nie najlepsza okazja, żeby pryncypialnie mówić  o zakażeniach, a może powinno być wprost przeciwnie?

Oddajemy głos dr. n. med. inż. Tadeuszowi Zdziechowi, prezesowi Stowarzyszenia Inżynierów i Magistrów Techniki Dentystycznej.

Umiejętności zapobiegania zakażeniom, zgodnie z ustawą prawną z 5 grudnia 2008 roku (Dz. U. 2008 nr 234 poz. 1570) [4], nakłada obowiązek zapobiegania i zwalczania zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i wymaga od personelu medycznego posiadanie szeroko pojętej wiedzy z zakresu dekontaminacji. Dekontaminacja jest procesem, który dąży do usunięcia lub unieszkodliwienia (zabicia) drobnoustrojów z powierzchni, sprzętu, narzędzi i materiału medycznego, dzięki któremu stają się bezpieczne dla zdrowia.

Proces dekontaminacji można podzielić na trzy fazy:
1. Faza oczyszczania polega na usuwaniu składników organicznych i nieorganicznych osiadłych na narzędziach i sprzęcie w trakcie pracy, np. krwi, śliny, tkanek twardych i miękkich jamy ustnej.
2. Faza dezynfekcji jest działaniem polegającym na niszczeniu form wegetatywnych drobnoustrojów chorobotwórczych, które są obecne na powierzchniach przedmiotów lub w ich wnętrzu, do stopnia w jakim nie powodują  już zagrożenia dla zdrowia i życia człowieka.
3. Faza sterylizacji polega ona na uwolnieniu przedmiotów używanych w gabinecie stomatologicznym od drobnoustrojów, które mają zdolność do rozmnażania. Do zabiegów  sterylizacji zaliczamy niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych, ich przetrwalników oraz nieodwracalną inaktywacje wirusów.

W gabinecie stomatologicznym zajmującym się protetyką dentystyczną i ortodoncją, wykonywane są negatywy pola protetycznego, za pomocą łyżek wyciskowych wypełnionych masą wyciskową, np. alginatową, silikonową, polieterową, polisulfidową.

Na bazie otrzymanych wycisków wykonywane są modele orientacyjne lub robocze, służące do wykonania uzupełnień protetycznych ruchomych lub stałych, aparatów ortodontycznych i szyn. Po wyjęciu z jamy ustnej pacjenta, pobrane skażone wyciski, przed przekazaniem do pracowni protetycznej (laboratorium techniki dentystycznej), muszą być w jak najkrótszym czasie wyczyszczone i zdezynfekowane.

Czyszczenie - w celu usunięcia nadmiaru np. śliny, plwocin (śluzu), krwi i resztek pokarmowych, polega na delikatnym spłukaniu zimną wodą powierzchni wycisku.

Dezynfekcje wycisku należy przeprowadzić za pomocą przeznaczonych do tego celu specjalnych środków odkażających. Do dezynfekcji można stosować jedynie preparaty posiadające świadectwo rejestracji dopuszczenia do obrotu, znak CE oraz instrukcje w języku polskim.

Najlepszym rozwiązaniem dezynfekcji wycisku, jest zanurzenie w specjalnym płynie posiadającym wysoką skuteczność działania, obejmującym szerokie spektrum biobójcze, takie jak np. bakterie, wirusy (zarówno HBV, HCV, HIV, jak również Polio i Adeno), grzyby i drożdże, prątki gruźlicy, zarodniki.

Dezynfektant (preparat do dezynfekcji) powinien również posiadać krótki czas ekspozycji, charakteryzować się znaczną kompatybilność materiałową, być ekonomiczny, przyjazny dla środowiska i pozbawiony nieprzyjemnego zapachu. Skuteczności działania preparatu uzależniona jest od czasu i stężenie preparatu. Wypełniony preparatem dezynfekcyjnym pojemnik powinien pokrywać całkowicie wyciski, posiadać szczelną pokrywę i znajdować się w dobrze wentylowanym pomieszczeniu wraz z informacją dotyczącą nazwy preparatu, stężenia, czasu rozpoczęcia i zakończenia dezynfekcji oraz nazwiska osoby odpowiedzialnej za jej wykonanie.

Płyn do dezynfekcji musi być wymieniany za każdym razem na nowy, bezpośrednio przed ich użyciem, po uprzednim umyciu, wyparzeniu i osuszeniu pojemnika. Proces dezynfekcji nie powinien być skracany lub wydłużany, zaś podczas pracy powinny być zachowane środki ochrony osobistej w postaci grubych rękawiczek winylowych, foliowego fartucha i osłony twarzy. Spryskiwanie powierzchni środkiem do dezynfekcji w postaci sprayu nie jest zalecane, ze względu na ryzyko zaaspirowania do płuc (wdychania), jak i możliwość uszkodzenia delikatnych detali wycisku.

Środek przeznaczony do dezynfekcji wszelkich materiałów wyciskowych powinien mieć bardzo szerokie spektrum działania (zawierać substancje czynne: czwartorzędowe związki amonowe, GDA), przy zastosowaniu którego dezynfekcja wycisków trwa tylko kilka minut. Dodatkowo dzięki efektywnemu działaniu czyszczącemu, zwiększona powinna być precyzja odlanego modelu gipsowego nie wykazująca ujemnego działania na stabilność wymiarów wycisków.

Po przeprowadzonym prawidłowo procesie czyszczenia i dezynfekcji, wycisk należy ponownie opłukać pod delikatnym strumieniem bieżącej wodą i szczelnie zamknąć w plastikowej torebce.

W przypadku użycia do wycisku materiału alginatowego, mającego podatność na zmianę objętości pod wpływem wody (materiał hydrofilowy) lub powietrza, wycisk powinien być odlany z masy gipsowej w jak najkrótszym czasie, lub umieszczamy w szczelnej plastikowej torebce wraz z umieszczonym w niej oddzielnie gazikiem lub chusteczkę nasączoną wodą. Przygotowane do wysłania wyciski powinny być dodatkowo zabezpieczone przed zgnieceniem, poprzez umieszczenie w pudełku o usztywnionych ściankach.

Łyżki wyciskowe po zwróceniu do gabinetu dentystycznego, muszą być dokładnie oczyszczone z resztek masy wyciskowej, umyte pod bieżącą wodą przy pomocy szczoteczki i ponownie poddane procesowi dezynfekcji. Po ponownym umyciu pod bieżącą wodą i wypłukaniu w wodzie destylowanej, należy osuszyć poprzez ułożenie na jałowej serwecie bawełnianej lub papierowej.

Szczoteczkę do mycia należy umyć, opłukać i osuszyć. Łyżki wyciskowe należy sterylizować opakowane pojedynczo, wraz z odpowiednim wskaźnikiem chemicznym, służącym do kontroli procesu sterylizacji.

Pakiety po zamknięciu i opisaniu (data sterylizacji), umieszcza się odpowiednio (w celu uzyskania łatwego przenikania pary wodnej przez warstwę papieru - papier do papieru, folia do foli) w komorze autoklawu, w ilości ¾ wsadu i przeprowadza się zalecany proces sterylizacji, który uwzględnia proces suszenia. Wysterylizowane pakiety należy przechowywać w specjalnym pojemniku, wykluczającym możliwość wtórnego skażenia.

Niewykonanie przedstawionych procedur czyszczenia i dezynfekcji łyżek wyciskowych wraz z materiałem wyciskowym, może spowodować przeniesienie infekcji poza gabinet stomatologiczny. Doświadczenie wskazuje, że dezynfekcja materiału wyciskowego w pracowniach protetycznych jest przeprowadzana niezbyt często i może się przyczynić do rozprzestrzenienia infekcji w niej lub po za nią, gdyż resztki masy wyciskowej nie są utylizowane, lecz są wyrzucane do ogólnodostępnych pojemników na śmiecie.

***
Jama ustna jest siedliskiem około 700 gatunków drobnoustrojów, do których zaliczamy: bakterie – tlenowe, beztlenowe oraz mikroaerofile, grzyby - Candida albicans, Candida tropicalis, Candida kefyr,  Candida pseudotropicalis, wirusy - wirus opryszczki HSV-1, HHV- 3, HHV- 4, wirus brodawczaka ludzkiego i pierwotniaki - Entameba gingivalis (pełzak dziąsłowy) i Trichomonas tenax (rzęsistek policzkowy).

Najliczniejszą grupę stanowią bakterie, których liczba może dochodzić nawet do 600 gatunków. W każdym mililitrze śliny może znajdować się aż 100 mln różnych mikroorganizmów [2].

Zachwianie równowagi biologicznej flory bakteryjnej powstałej w wyniku schorzenia w jamie ustnej, prowadzi to do nadmiernego namnażania się drobnoustrojów, które mogą się przemieszczać, głównie drogą pokarmową i wziewną i wywoływać objawy ogólnoustrojowe.

Poprzez bezpośredni kontakt z płynami ustrojowymi (np. krew, ślina), przenoszonymi poprzez zanieczyszczone narzędzia, sprzęt, powierzchnie lub materiały, może dojść do zakażenia krzyżowego, polegającego na przenoszeniu czynnika zakaźnego z pacjenta na pracowników personelu medycznego i na odwrót [3].

Przy wykonywaniu zabiegów  stomatologicznych niezależnie od inwazyjności przeprowadzanych procedur  medycznych, każdy pacjent bez wyjątku powinien być traktowany jako potencjalne źródło zakażenia drobnoustrojami, powodujące różne choroby zakaźne.

Piśmiennictwo
1. Jańczuk Z.: Stomatologia Zachowawcza Zarys Kliniczny. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008.
2. http://www.caring.com/articles/7-things-teeth-say-about-health.
3.Weremko M., Polz D., Polz-Dacewicz M.: Kontrola zakażeń w gabinecie stomatologicznym, Magazyn Stomat., 2006, 6, 92-94.
4. Ustawa z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. 2008 nr 234 poz. 1570). 

Podobał się artykuł? Podziel się!

POLECAMY W SERWISACH

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.