PARTNER PORTALU
partner portalu partner portalu

Zęby "wampirów" bez próchnicy. Ocena dentystów

ms
15-06-2022, 10:25
Zęby Zęby "wampirów" w ocenie dentystów fot. Radosław Kazimierczak, Dentim Clinic Medicover
Zęby "wampirów" sprzed 500 lat niemalże nie miały ubytków próchnicowych, a wady zgryzu prawie nie występowały. Natomiast objawy bruksizmu były powszechne, to wynik stresu towarzyszącego życiu "wampirów" - oceniają wstępnie dentyści z Dentim Clinic Medicover.
  • Większość badanych zębów osób żyjących w XV i XVI w. i pochowanych w atypowy sposób na specjalnym cmentarzu dla "wampirów" (obecnie teren Gliwic) nie ma ubytków próchnicowych - to zapewne efekt diety bezcukrowej
  • Zęby, odkrytych przez archeologów szczątków, nosiły cechy starcia skutkujące odsłoniętą zębiną. Przyczyną mogła być dieta, ale także stres jakiego zaznawały w życiu osoby napiętnowane
  • Kompletne wyniki badań "archeologicznego" uzębienia znane będą w II połowie czerwca 

Zęby "wampirów" w diagnostyce dentystycznej 

Stomatolodzy z Katowic przebadali słynne na całym świecie „wampiry” z Gliwic. Po raz pierwszy w Polsce i na taką skalę nowa technologia diagnostyki dentystycznej została zastosowana do badania znaleziska archeologicznego.

Szczątki zostały prześwietlone m.in. promieniami lasera i rentgenowskimi, zeskanowane w 3D, a także zbadane pod mikroskopem. Pierwsze wnioski?

– Z całą pewnością to nie były wampiry, ale zęby analizowanych osobników różnią się od tych współczesnych - mówi lek. dent. Sebastian Pawelec. Niecodzienne badania to efekt współpracy Dentim Clinic Medicover z Muzeum w Gliwicach.

Antywampiryczny pochówek pobudza wyobraźnię 

Odkrycie w 2013 roku w Gliwicach kilkunastu grobów wskazujących na pochówek antywampiryczny, pobudziło wyobraźnię nie tylko naukowców.

Wieści o tym znalezisku obiegły cały świat, szybko stając się ciekawostką, która przeniknęła do popkultury. Niemal 10 lat później, dzięki wieloletniej pracy archeologów i antropologów wiemy, że nie były to groby „wampirów”, ale osób wykluczonych ze społeczności, w tym skazańców, którym odcięto głowę mieczem.

W opinii badaczy, za atypowym pochówkiem stały natomiast ówczesne wierzenia i przesądy. Kilka tajemnic na temat życia, a zwłaszcza zdrowia ludzi z XV i XVI wieku jednak pozostało. Odpowiedzi postanowili poszukać dentyści z Katowic, którzy przebadali część znaleziska, a dokładnie 6 czaszek pochodzących z nekropolii. Były to pierwsze w Polsce badania odkrycia archeologicznego, w których zastosowano tak wiele nowoczesnych technologii diagnostyki stomatologicznej.

  fot. Radosław Kazimierczak

– Do tak niezwykłych pacjentów podeszliśmy niemal w taki sam sposób jak do tych, których codziennie badamy. Najpierw czaszki trafiły do naszej pracowni radiologicznej na specjalnie zaprojektowany „czaszkostół”, który umożliwił wykonanie RTG i tomografii 3D. W ten sposób mogliśmy zobaczyć strukturę zębów, przebieg kanałów korzeniowych, a także budowę kości – mówi lek. dent. Sebastian Pawelec, chirurg stomatolog z Dentim Clinic Medicover w Katowicach.

– Następnie wykonaliśmy badanie kliniczne pod mikroskopem, analizując m.in. stan szkliwa, stopień jego spękania i starcia. Kolejnym etapem była analiza zębów specjalnym laserem pod kątem wczesnych stadiów próchnicy. Na koniec łuki zębowe oraz ich wzajemny układ zostały zdigitalizowane przy pomocy skanera 3D. Może to w przyszłości np. pomóc w stworzeniu ich trójwymiarowego wydruku. Nam pomogło w ocenie zgryzu i tzw. okluzji, czyli tego jak górny i dolny łuk się ze sobą kontaktują – opisuje.

Zęby przodków bez próchnicy

I chociaż na dokładne wyniki przyjdzie jeszcze poczekać, pierwsze wnioski już się pojawiają. Co udało się ustalić? – Przede wszystkim większość analizowanych obiektów nie miała ubytków próchnicowych lub miała je w niewielkim stopniu zaawansowania. Pod tym względem zęby były w dobrym, a nawet bardzo dobrym stanie. Przyczyną tego była zapewne dieta z minimalną ilością cukrów, które dziś dominują – mówi lek. dent. Marta Szymańska-Pawelec z Dentim Clinic Medicover w Katowicach.

Bruksizm. Wynik życia w stresie  

Nie oznacza to, że nie było żadnych uszkodzeń struktury zębów. Jak zauważyli dentyści, zęby były starte.

– U każdego z analizowanych osobników zęby nosiły cechy starcia o różnym stopniu zaawansowania. Nasilone starcia odsłoniły zębinę, czyli tkankę zęba leżącą pod szkliwem, co mogło być źródłem bólu spowodowanego nadwrażliwością – mówi. Jako przyczynę dentyści wskazują również dietę, ale także życiowe stresory.

   fot. Radosław Kazimierczak

– Wyraźnie widać, że zęby były intensywnie ścierane ze względu na odmienną dietę i sposób przygotowania posiłków. Dużą rolę zapewne odegrał także stres i to zarówno ten związany z warunkami społecznymi, w jakich żyły osoby odrzucone przez społeczeństwo, jak również związany ze zdrowiem – mówi dr Szymańska- Pawelec.

Zęby bez wad zgryzu. Bezrobotny ortodonta 

Dentyści zwrócili uwagę na jeszcze jeden element. Układ uzębienia był w większości przypadków harmonijny, zwłaszcza jeśli zestawi się je z zębami osób żyjących dziś. – Analizowani pacjenci praktycznie nie mieli wad zgryzu lub występowały niewielkie zmiany, co uwidoczniły m.in. badania skanerem 3D. Zęby górnego i dolnego łuku praktycznie u każdego osobnika prawidłowo się ze sobą kontaktowały, miały więc właściwą okluzję – mówi dr Sebastian Pawelec.

   fot. Radosław Kazimierczak

Czy były to zęby „wampirów”? Stomatolodzy już teraz nie pozostawiają złudzeń. – Mimo to, że mieliśmy do czynienia z pochówkiem atypowym, to problemy stomatologiczne, jakie zaobserwowaliśmy analizując zęby tzw. „wampirów” są bardzo typowe. Nieco jednak różni się ich skala. W obecnych czasach widzimy, nie tylko rozleglejsze zmiany próchnicowe i ich powikłania, ale także częściej występują wady zgryzu. Z kolei skala starcia zębów jest zbliżona, jednak przyczyny tego znacznie się różnią – komentuje dr Sebastian Pawelec.

Kompletne wyniki badań mamy poznać w przyszłym tygodniu. Badania czaszek z Muzeum w Gliwicach odbyły się w ramach projektu popularnonaukowego, który zainicjowało centrum stomatologiczne Dentim Clinic Medicover w Katowicach. Współpraca z Muzeum w Gliwicach była pierwszą odsłoną przedsięwzięcia.

Podobał się artykuł? Podziel się!

POLECAMY W SERWISACH