PARTNER PORTALU
partner portalu

Koronawirus: czy personel gabinetu stomatologicznego może odmówić pracy?

ms
18-03-2020, 09:09
Koronawirus: czy personel gabinetu stomatologicznego może odmówić pracy? mec. mec. Arkadiusz Jóźwik
Na to – w obecnej sytuacji - wyjątkowo drażliwe pytanie próbuje odpowiedzieć mec. Arkadiusz Jóźwik radca prawny, specjalizujący się w prawie medycznym. Czy w obliczu epidemii koronawirusa prawo stoi w jasnej sprzeczności, nie tyle z odpowiedzialnością zawodową, co z misją lekarza dentysty?

Materiał autorstwa mec. Arkadiusza Jóźwika publikujemy w odpowiedzi na liczne pytania naszych czytelników, zatrudnionych w gabinetach stomatologicznych, którzy chcą wiedzieć jaka jest ich sytuacja prawna w tak wyjątkowym czasie. 

Kodeks pracy - co do zasady - ma zastosowanie do zatrudnionych w ramach stosunku pracy, a więc z gruntu nie dotyczy osób wykonujących czynności na podstawie umowy cywilnoprawnej. Jednak wyjątkiem są przepisy w zakresie ochrony zdrowia i życia, które oprócz pracowników dotyczą także osób wykonujących pracę na innej podstawie prawnej niż stosunek pracy – umowa kontraktowa i zlecenia.

Zapewnienie bezpiecznych warunków pracy 
Zgodnie z art. 304§1 k.p. pracodawca ma obowiązek zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy także osobom fizycznym wykonującym pracę np. na podstawie umów zlecenia oraz osobom prowadzącym w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę na własny rachunek działalność gospodarczą.

Przez odesłanie do art. 207§2 k.p. ustawodawca rozszerzył obowiązek pracodawcy dotyczący chronienia zdrowia i życia przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki także na osoby niebędące pracownikami.

Tak jak w stosunku do zatrudnionych pracodawca jest więc zobowiązany m.in. odpowiednio organizować pracę takich osób na umowach cywilnoprawnych, reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia, a także prowadzić właściwą politykę zapobiegającą wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym. W odniesieniu do świadczeń stomatologicznych najważniejsze będzie zapewnienie środków ochrony indywidualnej personelu medycznego.

Rekomendacje WHO
W tym zakresie przychodzą z pomocą rekomendacje WHO dotyczące zapewnienia nie tylko personelowi medycznemu rękawiczek, ale również fartuchów jednorazowych, przyłbic, maseczek z wysokim poziomem filtracji (HEPA), szczelnych połączeń zabezpieczających oczy lekarza dentysty. Personel powinien być też odpowiednio przeszkolony, jak właściwie używać tych środków, aby przy ich np. zdejmowaniu nie doszło do przypadkowego zakażenia.

Obowiązkiem zatem prowadzącego gabinet, który podjął decyzję o kontynuowaniu świadczeń w stanie zagrożenia epidemicznego jest zapewnienie odpowiednich warunków pracy dla całego personelu.

Odpowiedzialność pracodawcy 
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem pracodawca odpowiada nie tylko za spełnienie formalnych wymogów bezpieczeństwa pracy, określonych w przepisach prawa oraz ustalonych normach, ale także za zapewnienie faktycznego bezpieczeństwa. Do ustawowych obowiązków pracodawcy należy organizowanie pracy w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, a obowiązek ten należy rozumieć jako dynamiczny, tj. z wykorzystaniem aktualnych osiągnięć nauki i techniki.

Pracodawca powinien zatem wykorzystywać dla wzmocnienia ochrony zdrowia i życia pracowników każdą zdobycz naukową i każdy postęp techniczny, każde doświadczenie życiowe (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 13 września 2016 r., III PK 146/15 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2008 r., I OSK 785/07).

Prawo do powstrzymania się od wykonywania obowiązków zawodowych 
Jeżeli zatem pracodawca nie jest w stanie zorganizować bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, zaś sama praca stanowi zagrożenia dla zdrowia i życia, to pracownicy mają prawo powstrzymać się od wykonywania pracy. Ważnym jest, że obie te przesłanki musza występować łącznie.

W tym zakresie powołać się należy na art. 210 § 1 k.p., który przewiduje prawo powstrzymywania się od wykonywania pracy „w razie, gdy warunki nie odpowiadają przepisom bezpieczeństwa i higieny pracy oraz stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika". Przepis ten określa jedno z podstawowych praw pracowniczych związanych z powstrzymywaniem się od wykonywania pracy niebezpiecznej.

Powstrzymanie się od pracy w warunkach art. 210 § 1 k.p. nie stanowi naruszenia obowiązków pracowniczych. Pracownik nie może ponosić żadnych niekorzystnych konsekwencji z powodu powstrzymania się od pracy lub oddalenia się z miejsca zagrożenia (art. 210 §2(1) k.p.).

Obiektywne i subiektywne czynniki
Trzeba jednak pamiętać, że ryzyko zagrożenia dla zdrowia i życia powinno mieć charakter obiektywny, a nie subiektywny podszyty strachem, choć wydaje się, iż w obecnej sytuacji czynniki obiektywne dają podstawę – przy braku zapewnienia odpowiednich środków ochrony – do przeciwstawienia się pracy lekarza dentysty.

Podobne prawo będzie przysługiwać, gdy obiektywne i bezpośrednie zagrożenie nie istniało, ale pracownik mógł w usprawiedliwionym błędzie stwierdzić inaczej. Dziś bowiem nie jest trudno ulec pewnej panice, a strach przez konsekwencjami zarażenia może być paraliżujący i uzasadniający powstrzymanie się od pracy.

Specjalizacje, rezydentury
Powyższe stwierdzenia są szczególnie istotne, gdy mowa jest o lekarzach dentystach na specjalizacji w trybie rezydenckim bądź pozarezydenckim, nierzadko przymuszanych do pracy w takich miejscach interwencyjnych, jak np. centralne ambulatoria stomatologiczne, gdzie zgłaszają się pacjenci bólowi.

Lekarze ci postawieni są pod ścianą, gdyż z jednej strony każe im się pracować nie do końca zapewniając środki ochrony indywidualnej wedle zaleceń, a z drugiej grozi palcem pokazując zawarte z nimi umowy. Rozwiązania takiej umowy przez pracodawcę niweczy bowiem lekarzowi planowe dokończenie szkolenia i przystąpienie do egzaminu specjalizacyjnego. Sytuacja lekarzy stażystów jest niekiedy też podobna – tym bowiem zależy na zakończeniu stażu i otrzymaniu prawa wykonywania zawodu bez ograniczeń, co w sytuacji rozwiązania umowy stażowej byłoby niemożliwe bądź znacząco utrudnione, a na pewno odraczałoby w czasie uzyskanie uprawnień

Kontrakty i zlecenia
Zdecydowanie w „łatwiejszej” sytuacji pozostają lekarze dentyści i personel pomocniczy na kontraktach lub zleceniach. Ci, jeżeli nie chcą przyjmować, mają prawo rozwiązać umowę współpracy na podstawie art. 746§3 k.c. bez wypowiedzenia. Bez wątpienia bowiem za ważny powód należy uznawać stan epidemiczny wprowadzony na terenie Polski w połączeniu z olbrzymim ryzykiem transmisji wirusa w trakcie świadczeń stomatologicznych oraz ograniczonymi możliwościami zabezpieczenia się poprzez brak stosowania rekomendowanych środków ochrony indywidualnej.

Prawdą jest, że nieuzasadniona odmowa wykonywania pracy z powołaniem na art. 210 § 1 k.p. może stanowić przyczynę nawet dyscyplinarnego rozwiązania umowy o pracę. Ponadto za okres powstrzymywania się od pracy nie przysługuje wówczas wynagrodzenie.

Odmowa w ostateczności
Jednakże pracodawca powinien ostrożnie rozważyć wyciągnięcie konsekwencji dyscyplinarnych wobec personelu medycznego, który odmawia wykonywania świadczeń stomatologicznych, szczególnie przy brakach rekomendowanych środków ochrony indywidualnej i rekomendacjach instytucji publicznych.

Należy pamiętać, że odmowa pracy jest działaniem podejmowanym w ostateczności. W tej trudnej sytuacji pozostaje jedynie apelować o indywidualne porozumienia stron, albowiem spór, w tym spór sądowy, nie służy żadnej ze stron.

Autor: mec. Arkadiusz Jóźwik
Radca prawny, specjalizujący się w prawie medycznym, w zakresie działalności leczniczej i obsługi prawnej przedsiębiorców medycznych, ze szczególnym uwzględnieniem stomatologii. Audytor placówek medycznych. Publicysta medyczny. Autor bloga dla lekarzy dentystów prawodlastomatologow.pl.

Pełnomocnik lekarzy w szeregu postępowań sądowych, w sporach z pacjentami oraz organami administracji państwowej. Przedsiębiorca prowadzący Kancelarię Radcy Prawnego i gabinety stomatologiczne Nova Dent.

Podobał się artykuł? Podziel się!
SŁOWA KLUCZOWE
zarządzanie gabinetem   praca dla dentysty   COVID-19  

POLECAMY W SERWISACH

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. O celach tego przetwarzania zostaniesz odrębnie poinformowany w celu uzyskania na to Twojej zgody. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.