PARTNER PORTALU
partner portalu partner portalu

Furtka do ponownego leczenia po pięcioletniej przerwie

Autor: miro • Źródło: ms
17-06-2021, 08:26
Furtka do ponownego leczenia po pięcioletniej przerwie Powrót do zawodu bez odbycia szkolenia (fot. unsplash)
Sytuację pozwalającą na to, aby lekarz, lekarz dentysta (w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii) mogli udzielać świadczeń zdrowotnych bez odbycia przeszkolenia – niezależnie od długości przerwy, czy posiadanego wcześniej doświadczenia (braku doświadczenia w zawodzie) lub specjalizacji (braku specjalizacji) - ocenia adwokat Karol Kolankiewicz.
  • Brak przeszkolenia po ponad pięcioletniej przerwie pracy w zawodzie to zły pomysł
  • Przepisy nie zawierają przepisu „przejściowego”, który wskazywałby jak należy postępować wobec lekarzy, co do których podjęta została już uchwała o obowiązku odbycia przeszkolenia po ponad pięcioletniej przerwie.
  • Pozbawiono albo co najmniej istotnie ograniczono możliwość weryfikacji przez samorząd lekarski wiedzy i doświadczenia powracającego do zawodu lekarza.
  • Umożliwiono udzielanie świadczeń w dowolnym zakresie.

Brak przeszkolenia po ponad pięcioletniej przerwie wykonywania zawodu lekarza, lekarza dentysty to zły pomysł. Tak jednak zdecydowano wprowadzając nowy art. 10 ust. 3a ustawy z 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty w następującym brzmieniu:           

 „3a. W okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii lekarze, o których mowa w ust. 3, są zwolnieni z odbycia przeszkolenia, pod warunkiem, że przez pierwsze trzy miesiące wykonywania zawodu udzielają świadczeń zdrowotnych pod nadzorem odpowiednio lekarza albo lekarza dentysty posiadającego specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty”.

Brak okresu przejściowego

Zmiana weszła w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia (ustawa została opublikowana w Dzienniku Ustaw 30 grudnia 2020 r.), zatem obowiązuje od 31 grudnia 2020 r.

Ustawa nie zawiera przepisu „przejściowego”, który wskazywałby jak należy postępować wobec lekarzy, co do których podjęta została już uchwała o obowiązku odbycia przeszkolenia po ponad pięcioletniej przerwie. Cały czas obowiązuje przepis art. 10 ust. 3 ww. ustawy o zawodach lekarza w następującym brzmieniu:

„3. Lekarz posiadający prawo wykonywania zawodu, który nie wykonuje go przez okres dłuższy niż 5 lat, a zamierza podjąć jego wykonywanie, ma obowiązek zawiadomienia o tym właściwej okręgowej rady lekarskiej i odbycia przeszkolenia”.

Zmiana ta rodzi kontrowersje z punktu widzenia sprawowania przez samorząd lekarski pieczy nad prawidłowym wykonywaniem zawodu oraz bezpieczeństwa zdrowotnego pacjentów, w szczególności kluczowe wątpliwości budzi:

Łatwy powrót do zawodu nawet po bardzo długiej przerwie

1. Wprowadzenie możliwości, aby lekarz (w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii) miał możliwość udzielania świadczeń zdrowotnych bez odbycia przeszkolenia – niezależnie od długości przerwy, czy posiadanego wcześniej doświadczenia (lub braku doświadczenia w zawodzie) lub specjalizacji (lub  braku specjalizacji).

Przepis ten dopuszcza zatem udzielanie świadczeń zdrowotnych (oczywiście z zastrzeżeniami) każdemu lekarzowi:
- nawet po ponad 10, 15 czy 20-letniej przerwie (lub dłuższej);
- który po odbyciu stażu podyplomowego i przyznaniu mu prawa wykonywania zawodu, w ogóle zawodu nie wykonywał (albo wykonywał go w bardzo krótkim okresie).    

2. Wprowadzenia tego przepisu nie uzasadnia stan epidemii. Nie zawarto w przepisie konieczności udzielania świadczeń zdrowotnych w związku z COVID-19, zatem chodzi tu o udzielanie świadczeń w dowolnym zakresie.

Przepisy nieprecyzyjne

Przepis powinien zostać co najmniej doprecyzowany, np. poprzez wskazanie:
- że lekarz po ponad pięcioletniej przerwie musi odbyć choćby najkrótsze przeszkolenie z ewentualnym dodatkiem, że okres przeszkolenia nie może być dłuższy niż 2, czy 3 miesiące;
- że udzielanie świadczeń zdrowotnych w tym trybie dotyczy jedynie szczególnych sytuacji, np. gdy zachodzi konieczność natychmiastowego udzielenia pomocy;
- że udzielanie świadczeń zdrowotnych jest uzasadnione brakiem kadry medycznej w danej placówce, który uniemożliwia udzielania świadczeń zdrowotnych (do czasu jej „uzupełnienia”).    

Pozbawienie wpływu samorządu lekarskiego

3. Użycie w omawianym przepisie zwrotu, że lekarze „są zwolnieni z odbycia przeszkolenia” oznacza, że samorząd lekarski zostaje pozbawiony możliwości ingerencji (przepis jest stanowczy i nie pozostawia okręgowej radzie lekarskiej możliwości np. odmowy wyrażenia zgody).

Tym samym pozbawiono albo co najmniej istotnie ograniczono możliwość weryfikacji posiadanej przez lekarza w dacie „powrotu” wiedzy i doświadczenia. 

W konsekwencji nie można wykluczyć jako uzasadnionej interpretacji prawnej przepisu po zmianie, że lekarz może obecnie ma jedynie zawiadomić okręgową radę lekarską o tym, że zamierza podjąć wykonywanie zawodu po ponad pięcioletniej przerwie, a 3 miesiące później ponownie zawiadomić, że przez okres trzech miesięcy udzielał świadczeń zdrowotnych pod nadzorem lekarza specjalisty w związku z czym obowiązek przeszkolenia go już nie obowiązuje.

Warunki powrotu do zawodu

4. Zwolnienie z odbycia przeszkolenia odbywa się jednak „pod warunkiem”:

a. Obowiązuje jedynie „w okresie ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii”;
Przepis utraci swoją moc w momencie uchylenia stanu epidemii i stanu zagrożenia epidemicznego. Nie będą mogli z tego przepisu „skorzystać” lekarze po ogłoszeniu ustania stanów epidemii (zagrożenia epidemiologicznego).  

b. Przez pierwsze trzy miesiące wykonywania zawodu lekarz musi udzielać świadczeń zdrowotnych;

Przepisy bez wymaganej precyzji 

Nie ustalono od jakiej daty rozpoczyna bieg taki termin, jednak przyjąć można, że nie wcześniej niż od daty zawiadomienia okręgowej rady lekarskiej przez lekarza o zamiarze powrotu ze wskazaniem woli spełnienia pozostałych przesłanek (udzielania świadczeń zdrowotnych pod nadzorem).

Nie zawarto w omawianym przepisie konieczności udzielania świadczeń zdrowotnych w związku z COVID-19, zatem dopuszczalne będzie udzielanie świadczeń w dowolnym zakresie.

Przyjąć należy, że w sytuacji, gdy lekarz „odbędzie” mniej niż 3 miesiące „pracy” albo gdy w tzw. międzyczasie zostanie uchylony stan epidemii, zaktualizuje się przepis „zwykły art. 10 ust. 3 ww. ustawy o zawodach lekarza - wówczas taki lekarz będzie musiał odbyć stosowne przeszkolenie w zakresie wyznaczonym mu przez okręgową radę lekarską (na zasadach z art. 10 ust. 3 ww. ustawy o zawodach lekarza).

Jaki nadzór nad powracającym do pracy 

c. Udzielanie świadczeń zdrowotnych musi odbywać się pod nadzorem lekarza albo lekarza dentysty posiadającego specjalizację II stopnia lub tytuł specjalisty;

Tak skonstruowany zapis nie daje gwarancji jakości, czy bezpieczeństwa pacjentom - nie określono choćby jak nadzór ma wyglądać. Brak wskazań co powinien zrobić lekarz nadzorujący, np. gdy stwierdzi, że wykonywanie przez lekarza po ponad pięcioletniej przerwie zagraża bezpieczeństwu pacjentów, czy grozi wyrządzeniem niepowetowanej szkody.  

Przyjąć jednak należy, że lekarz specjalista – nadzorca będzie ponosił odpowiedzialność za ewentualne błędy (szkody) wyrządzone pacjentom podczas udzielania świadczeń przez nadzorowanego lekarza.

Konsekwencje wprowadzonych zmian 

W ocenie opiniującego zwolnienie z obowiązku odbycia przeszkolenia „zaktualizuje się” ostatecznie po potwierdzeniu przez samorząd lekarski faktu udzielania świadczeń zdrowotnych przez lekarza po ponad pięcioletniej przerwie przez okres 3 miesięcy pod nadzorem lekarza specjalisty.

Nie zostały zmienione dotychczasowe zasady podjęcia pracy po ponad pięcioletniej przerwie, tzn. lekarz nadal ma obowiązek zawiadomienia o zamiarze okręgowej rady lekarskiej i odbycia przeszkolenia, chyba, że zamierza skorzystać z omawianej zmiany. W konsekwencji okręgowa rada lekarska powinna jak dotychczas ocenić konieczność odbycia przeszkolenia (w tym zakres i czas trwania), które zostają jedynie zawieszone pod warunkiem wprowadzonym omawianym przepisem art. 10 ust. 3a (wprowadzenie dodatkowego punktu w uchwale).

Omawiany przepis nie uchylił fundamentalnej roli samorządu lekarskiego - nadal konstytucyjnym i ustawowym zadaniem samorządu lekarskiego jest przecież „sprawowanie pieczy nad należytym i sumiennym wykonywaniem zawodu lekarza” (art. 5 pkt. 2 ustawy z dnia 02 grudnia 2009 r. o izbach lekarskich) „w granicach interesu publicznego i dla jego ochrony” (art. 17 ust. 1 Konstytucji z 1997r., art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 02 grudnia 2009r o izbach lekarskich).

Mając powyższe na  względzie samorząd lekarski powinien mieć i ma możliwość zweryfikowania:

-  czy lekarz specjalista będzie sprawował nadzór (np. poprzez domaganie się przedłożenia oświadczenia od lekarza specjalisty o objęciu nadzorem lekarza po ponad pięcioletniej przerwie + informacji w sytuacji zaprzestania sprawowania nadzoru);

- zasad sprawowania nadzoru (np. poprzez zażądanie przedstawienia umowy o udzielanie świadczeń w części dot. nadzoru, czy wskazania zasad postępowania w sytuacji np. choroby lekarza nadzorującego);

- faktu odbycia trzymiesięcznej pracy pod nadzorem zamiast szkolenia (np. poprzez domaganie się stosownego zaświadczenia); 

-  oceny lekarza nadzorującego co do pracy lekarza po ponad 5-letniej przerwie po upływie 3 miesięcy pracy (np. poprzez zażądanie przedstawienia recenzji, sprawozdania z nadzoru itp.).

Na koniec wskazać trzeba, że samorząd lekarski nie może wprost odmówić stosowania omawianego przepisu art. 10 ust. 3a co najmniej z dwóch względów: 

1. Samorząd zawodowy lekarzy jest wprawdzie niezależny w wykonywaniu swoich zadań - podlega jednak przepisom prawa (art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 02 grudnia 2009r o izbach lekarskich);

2. Nie może skutecznie i bezpośrednio powoływać się na sprzeczność ww. przepisu z Konstytucją RP - przepis korzysta bowiem z tzw. domniemania legalności, a sprzeczność ww. przepisu z konkretnym przepisem Konstytucji RP może stwierdzić jedynie Trybunał Konstytucyjny (art. 188 pkt. 1 Konstytucji RP).

W tym zakresie kompetencję posiada Naczelna Rada Lekarska, która może złożyć do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie zgodności z Konstytucją ww. przepisu wprowadzonego do ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.

 Karol Kolankiewicz jest adwokatem - członkiem Pomorskiej Izby Adwokackiej w Gdańsku (od 2008r.); specjalizuje się w sprawach związanych z prawem medycznym; autor licznych publikacji z zakresu prawa medycznego; od 2009r. nieprzerwanie prowadzi szkolenia z zakresu prawa medycznego i ochrony danych osobowych, m.in. dla Naczelnej Izby Lekarskiej (2013-14, 2020-2021),  Akademii Humanistyczno-Ekonomicznej w Łodzi (2021), czy Uniwersytetu Morskiego w Gdyni (2018); współautor „Komentarza do Kodeksu Etyki Lekarskiej” (2021).

Podobał się artykuł? Podziel się!
SŁOWA KLUCZOWE
świadczenia gwarantowane   PWZ   Karol Kolankiewicz  

POLECAMY W SERWISACH