PARTNERZY PORTALU
partner portalu partner portalu partner portalu

EDM - co, od kiedy i jak

ms
06-08-2021, 07:46
EDM - co, od kiedy i jak mec. Justyna Matuszak-Leśny, właścicielka Kancelarii esb Adwokaci i Radcowie Prawni (fot. archiwum)
Elektroniczna Dokumentacja Medyczna oraz szerzej - digitalizacja w systemie zdrowia – są kwestiami, które jak żadne inne poruszają środowisko medyczne: co i od kiedy jest wymagane od świadczeniodawców, co z repozytoriami, co z dokumentacją papierową, co z zabiegami medycyny estetycznej. Na wiele drażliwych pytań odpowie w cyklu o EDM mec. Justyna Maruszak - Leśny.
  • Na przykład: e-skierowania, e-recepty, informacje o rozpoznaniu choroby - lista funkcjonalności EDM jest dość bogata.
  • Co po wdrożeniu EDM z dokumentacją medyczną w postaci papierowej
  • Istnieją obawy co do sprawności systemu, bezpieczeństwa najistotniejszych, wrażliwych danych osobowych pacjentów.
  • Czy pojawi się centralne repozytorium, które umożliwiałoby przechowywanie danych medycznych na poziomie krajowym? 

Skutki zapoczątkowanych zmian w systemie ochrony zdrowia, wynikających z digitalizacji w ochronie zdrowia będą wpływać na codzienną pracę każdego lekarza, lekarza dentysty, technika dentystycznego czy personelu pomocniczego podmiotów leczniczych. Skoncentrujmy się na najważniejszych, być może nie zawsze dostatecznie uświadomionych,  wyzwaniach. 

Kalendarium EDM

Zapowiadając cykl artykułów w tym zakresie chcemy na początku przybliżyć kalendarium procesu wdrożenia EDM, rozpoczynając jednak od definicji, które znajdują się w przepisach.

1 stycznia 2019 r. wprowadzono obowiązek prowadzenia w standardzie EDM precyzyjnie wyszczególnionych w przepisach dokumentów tj.:
-  informacji w przypadku odmowy przyjęcia pacjenta do szpitala,
-  informacji dla lekarza kierującego świadczeniobiorcę do poradni specjalistycznej lub leczenia szpitalnego,
-  karty informacyjnej z leczenia szpitalnego.

Z końcem 2019 r. podłączono systemy teleinformatyczne do systemu informacji medycznej.

Rok później -  8 stycznia 2020 r. rozpoczęto wystawianie recept w postaci elektronicznej, zaś 25 kwietnia 2020 r. - prowadzenie kart opisu badania diagnostycznego w standardzie EDM.

1 stycznia 2021 r. wprowadzono obowiązkowe wystawianie e-skierowań, z kolei 25 kwietnia obowiązek prowadzenia w standardzie EDM karty wyników badań laboratoryjnych wraz z opisem. Od 1 lipca wszedł w życie obowiązek udostępniania danych zwartych w dokumentach EDM oraz raportowanie zdarzeń medycznych do Systemu Informacji Medycznej (SIM).

EDM to zatem proces, który stopniowo wymusza na podmiotach funkcjonujących w ochronie zdrowia - przeprowadzenie transformacji cyfrowej w zakresie obiegu dokumentów medycznych pacjentów.

Definicje EDM

Słowem wstępu warto wyjaśnić znaczenie podstawowych pojęć. Zgodnie z art. 2 ustawy o systemie informacji o ochronie zdrowia, elektroniczna dokumentacja medyczna (EDM) to wszelkie dokumenty wytworzone w postaci elektronicznej, opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym, podpisem osobistym lub z wykorzystaniem sposobu potwierdzania pochodzenia oraz integralności danych dostępnego w systemie teleinformatycznym (udostępnionym bezpłatnie przez ZUS).

Są to:
- e-skierowania;
- e-recepty;
- informacje o: rozpoznaniu choroby, problemu zdrowotnego lub urazu, wynikach przeprowadzonych badań, przyczynie odmowy przyjęcia do szpitala, udzielonych świadczeniach zdrowotnych oraz ewentualnych zaleceniach – w przypadku odmowy przyjęcia pacjenta do szpitala, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta;
- informacje dla lekarza kierującego pacjenta do poradni specjalistycznej lub leczenia szpitalnego o: rozpoznaniu, sposobie leczenia, rokowaniu, ordynowanych lekach, środkach spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego i wyrobach medycznych, w tym o okresie ich stosowania i sposobie dawkowania oraz o wyznaczonych wizytach kontrolnych, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 137 ust. 2 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
- karty informacyjne z leczenia szpitalnego, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 30 ustawy z 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

Proces digitalizacji dokumentacji medycznej określony został natomiast w art. 13b ustawy o systemie informacji o ochronie zdrowia i oznacza zmianę postaci dokumentacji medycznej prowadzonej i przechowywanej w postaci papierowej na postać elektroniczną.

W praktyce proces ten ma polegać na odwzorowaniu cyfrowym dokumentacji papierowej i opatrzeniu jej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym lub podpisem osobistym przez osobę upoważnioną  lub usługodawcę, celem potwierdzenia zgodności odwzorowania cyfrowego z dokumentem w postaci papierowej.

Wraz z digitalizacją dokumentacji usługodawca jest zobowiązany poinformować o tym fakcie usługobiorcę - pacjenta, jak i o możliwości odbioru dokumentacji medycznej w postaci papierowej we wskazanym terminie, ale nie krótszym niż 1 rok od dnia przekazania informacji.

Brak odbioru dokumentacji papierowej, mimo spełnienia obowiązku informacyjnego, uprawnia usługodawcę do zniszczenia dokumentacji prowadzonej w formie papierowej.

Kogo dotyczą przepisy o EDM?

Jeśli chodzi o podmioty objęte EDM, to ustawa posługuje się terminem „usługodawcy”, którym jest świadczeniodawca określony w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz aptekach.

Zakres podmiotów, wynikający z przepisów o EDM, jest zatem bardzo szeroki i dotyczy zarówno podmiotów publicznych, jak i prywatnych. Obowiązkami tymi objęto także pielęgniarki, fizjoterapeutów i farmaceutów. Natomiast niejasny jest status podmiotów wykonujących zabiegi medycyny estetycznej. Naczelna Rada Lekarska wystąpiła o zmianę definicji świadczenia zdrowotnego –  obecnie w ustawie o działalności leczniczej usługa medycyny estetycznej nie została wymieniona wprost.

Należy jednak uznać, że z uwagi na fakt, że zabiegi medycyny estetycznej wiążą się z użyciem leków lub wyrobów medycznych (i z tego powodu podlegają regulacjom ustawy prawo farmaceutyczne i ustawy o wyrobach medycznych), również podmioty prowadzące taką działalność objęte zostały nowymi obowiązkami dotyczącymi EDM.

Repozytoria danych

 Co istotne obecnie nie istnieje centralne repozytorium, które umożliwiałoby przechowywanie danych medycznych na poziomie krajowym. 1 lipca 2021 r. wszedł w życie obowiązek wdrożenia cyfrowego systemu wymiany dokumentacji medycznej między placówkami medycznymi. W efekcie wszystkie dane o leczeniu Polaków w formie cyfrowej muszą trafić do platformy e-zdrowie, z roboczą nazwą P1.

W ślad za listem ministra zdrowia do wiceprezesa Naczelnej Izby Lekarskiej z 19 maja 2021 r. wiadomo, że planowane jest utworzenie i rozbudowa platform – tzw. repozytoriów regionalnych - które mają zagwarantować bezpieczne przechowywanie oraz wymianę dokumentacji medycznej na poziomie województwa.

W praktyce zatem, w świetle obecnego stanu prawnego oraz stanu prac nad repozytoriami publicznymi, podmioty medyczne, w tym gabinety stomatologiczne, są zmuszone do samodzielnego zapewnienia miejsca do przechowywania dokumentacji – i najczęściej do skorzystania z usług firm prywatnych w tym zakresie.

Największym zagrożeniem jest zapewnienie należytego bezpieczeństwa i procesów związanych z przetwarzaniem danych pacjentów – i dlatego warto skorzystać z usług partnera zewnętrznego, który posiada należyte kompetencje w tym obszarze.

EDM z perspektywy pacjenta 

O ile intencją zmian są spodziewane korzyści zarówno dla lekarzy i placówek medycznych oraz dla pacjentów, o tyle warto wskazać szerszą perspektywę zmian z perspektywy pacjenta. Sprawnie działająca Elektroniczna Dokumentacja Medyczna oznacza dostęp do informacji o stanie zdrowia pacjenta dla różnych podmiotów medycznych w tej samej chwili, w czasie rzeczywistym.

Powinno to się przełożyć na możliwość udzielenia jeszcze skuteczniejszej pomocy medycznej w oparciu o potwierdzoną historię leczenia danego pacjenta czy wesprzeć lekarzy w procesie stawiania diagnoz – który stanie się nie tylko prostszy, bardziej pogłębiony, ale i szybszy.

Istnieją jednak obawy co do sprawności systemu, bezpieczeństwa najistotniejszych, wrażliwych danych osobowych pacjentów (danych o stanie zdrowia), jak również co do dostępu do tych danych przez pracowników placówek medycznych, którzy nie są zaangażowani bezpośrednio w proces leczenia – i wynikające z tego względu zagrożenia dla tajemnicy lekarskiej.

***

Justyna Matuszak-Leśny, radca prawny, Partner w Kancelarii esb Adwokaci i Radcowie Prawni.

Absolwentka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego, Wyższej Szkoły Handlu i Prawa oraz podyplomowych studiów z zakresu Prawa informatyki (Informationsrecht) na Heinrich-Heine Universität w Düsseldorfie.

Karierę rozpoczęła w esb Rechtsanwälte w Stuttgarcie, gdzie zajmowała się procesami compliance w kontekście federalnego prawa ochrony danych osobowych (BDSG) i konsultingiem z zakresu prawa pracy dla polskich i niemieckich spółek.

Po powrocie do Polski realizowała projekty w zakresie prawa ochrony danych osobowych, prawa autorskiego i własności przemysłowej. Jako ekspert przeprowadziła szkolenia i projekty z zakresu wdrożenia systemów zarządzania i ochrony danych na rzecz przedsiębiorstw prywatnych i spółek Skarbu Państwa. Od 2013 r. rozwija polską jednostkę esb Rechtsanwälte (esb Adwokaci i Radcowie Prawni), jako Senior Partner. Jest pierwszą w historii osobą spoza Niemiec, która została zaproszona do grona partnerów.

Od 2013 r. jest członkinią Rady Doradczej VOI (Verband Organisations- und Informationssysteme e.V.) z siedzibą w Bonn. Zrzeszenie wspiera firmy i przedsiębiorstwa we wprowadzaniu nowoczesnych systemów ECM i EIM, usprawniających zbieranie, zarządzanie, tworzenie i analizę danych firmowych.

Jest aktywnym członkiem Centrum Technologii Blockchain przy Uczelni Łazarskiego, w którym wspiera prace badawcze nad zagadnieniami związanymi z rozwojem tej technologii i metod jej wykorzystania w prawie polskim i międzynarodowym.

Prywatnie podróżniczka, wielokrotna maratonka, entuzjastka sztuki i spełniona mama.

Podobał się artykuł? Podziel się!

POLECAMY W SERWISACH

Drogi Użytkowniku!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych możemy przetwarzać Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane dodatkowo jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do odwołania zgody oraz prawo sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl. Wycofanie zgody nie wpływa na zgodność z prawem przetwarzania dokonanego przed jej wycofaniem.

W dowolnym czasie możesz określić warunki przechowywania i dostępu do plików cookies w ustawieniach przeglądarki internetowej.

Jeśli zgadzasz się na wykorzystanie technologii plików cookies wystarczy kliknąć poniższy przycisk „Przejdź do serwisu”.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.