Jak szanse na zdrowe zęby mają Polacy? Statystyka niejednoznaczna

Autor: miro • Źródło: qunomedical.com
31-07-2022, 10:09
Wśród 24 państw członkowskich UE Polska nie ma wysokiego miejsca jeśli chodzi o szanse na ograniczenie skali pandemii próchnicy i nie chodzi tutaj w głównej mierze o dostępność do leczenia stomatologicznego. Przyczyn tego stanu rzeczy jest znacznie więcej.

Badanie, zrealizowane przez qunomedical.com, miało na celu określenie które  czynniki mają największy wpływ na zdrowe zęby, sklasyfikowanie ich w  dających się porównać parametrach i stworzenie indeksów umożliwiających uszeregowanie poszczególnych państw. 

Dane zostały uszeregowane przez standaryzację każdego czynnika w skali od 0 do 100, przy czym 0 jest najgorszym wynikiem, a 100 - najlepszym. Im wyżej kraj znajduje się w rankingu, tym lepszy jest ogólny stan zdrowia zębów. Dane do badania zostało pozyskane w 2020 r.

Badanie miało na celu określenie Europejczyków o potencjalnie najzdrowszych zębach.

Włochy liderem pod względem zdrowych zębów

Włochy na czele rankingu. Pomimo siódmego miejsca w indeksie PUW  (próchnica, zęby usunięte i z wypełnieniem), Włochy mają największą liczbę uniwersytetów medycznych kształcących stomatologów - 34 i najmniejszy odsetek osób spożywających alkohol, cukier i palących papierosy.

W kategorii PUW Dania ma najlepsze wyniki (średnio 0,4 zęba objętego próchnicą, leczonego lub brakującego). Niemcy i Wielka Brytania zajmują pod tym względem drugie miejsce (0,5).

Pomimo powszechnej opinii o nadmiernym używaniu alkoholu przez Brytyjczyków, faktyczne spożycie alkoholu (11, 4 litra rocznie) w Wielkiej Brytanii jest w rzeczywistości niższe niż w wielu innych krajach europejskich - w tym w Niemczech (13,4 litra rocznie). Szwajcaria, Holandia i Austria co prawda mają na tle innych państw niski wskaźnik PUW, ale dostęp do leczenia stomatologicznego jest tam stosunkowo najtrudniejszy. 

Polska z wysokim wskaźnikiem PUW

Polska zajmuje niechlubne piąte miejsce w rankingu państw o najwyższym wskaźnikiem PUW (2,8). Liczba dentystów na 100 tys. mieszkańców (33) to w ocenie autorów opracowania czerwona latarnia tej statystyki. Z tym, że zestawienie to zostało oparte na niewiarygodnych danych GUS. Pisaliśmy  tym nie raz. Statystyka została oprotestowana przez NRL i jest weryfikowana.

Według statystyk NIL w Polsce funkcjonuje zawodowo nieco mniej niż 100 lekarzy dentystów na 100 tys. mieszkańców. Z ostatnich zestawień GUS wynika, że Polska z 84 dentystami plasowałaby się wśród państw UE na 6, a nie na 26  miejscu. 

Z kolei liczba uniwersytetów medycznych kształcących dentystów (10) to czołówka unijnych państw.  

Niestety spożycie cukru w Polsce, plasuje nasz kraj na podium państw, w których jest najwyższe.     

Wskaźniki wpływające na stan zdrowia jamy ustnej 

Badanie objęło wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej – z wyjątkiem Cypru, Luksemburga i Czech (ale z Wielką Brytanią i Szwajcarią). W przypadku Czech, Cypru i Luksemburga niezbędne dane nie były dostępne, aby umożliwić rzetelne porównanie.

Indeks PUW
Większość ludzi posiada pełny zestaw zębów stałych w wieku 12 lat. Stan zdrowia zębów stałych u młodzieży determinuje ich stan uzębienia w późniejszym życiu. Wskaźnik PUW został zatem wybrany jako główny wskaźnik zdrowia zębów w każdym kraju.

Wskaźnik PUW opisuje średnią liczbę zębów z próchnicą, utraconych lub z wypełnieniem w wieku 12 lat. Wyniki zostały zaczerpnięte z projektu Oral Health Country/Area Profile Project przeprowadzonego przez Uniwersytet w Malmö na zlecenie Światowej Organizacji Zdrowia.

Placówki stomatologiczne
Liczba lekarzy dentystów i placówek nastawionych na leczenie stomatologiczne znacząco przyczynia się do stanu zdrowia zębów. Odpowiednia opieka dentystyczna jest możliwa tylko przy wystarczającej liczbie szkolących się studentów stomatologii.

Całkowitą liczbę praktykujących dentystów w danym kraju zaczerpnięto z  Projektu Profil Kraj/Obszar zdrowia jamy ustnej Uniwersytetu w Malmö w imieniu Światowej Organizacji Zdrowia .

Spożycie alkoholu
Alkohol zawiera szczególnie wysoki poziom cukru i kwasów, które atakują szkliwo zębów. Średnie roczne spożycie alkoholu przez osobę w wieku od 15 jest podane w litrach na mieszkańca. Dane te zostały zaczerpnięte z artykułu „Konsumpcja alkoholu” autorstwa Hannah Ritchie i Maxa Rosera (2020).

Palenie tytoniu
Palenie tytoniu często prowadzi do przebarwień zębów i zwiększonego ryzyka zachorowania na raka. Informację o odsetku osób w wieku od 15 lat palących tytoń zaczerpnięto z badań autorstwa Hannah Ritchie i Maxa Rosera (2020).

Spożycie cukru
Dieta bogata w cukier nie tylko wzmaga otyłość, ale także wpływa na stan zębów. Średnie roczne spożycie cukru na mieszkańca w kilogramach zostało zaczerpnięte z Projektu Profilu Kraju/Obszaru Zdrowia jamy ustnej przeprowadzonego przez Uniwersytet w Malmö na zlecenie WHO

Fluoryzacja 
Środki, które przyczyniają się do optymalnych dawek fluoru, obejmują pastę do zębów, sól i mleko zawierające fluor, a także dostępność tabletek i zabiegów z fluorem. W niektórych krajach woda pitna jest wzbogacona fluorem, aby zapewnić lepszą naturalną ochronę przed próchnicą. Dane w tym zakresie zostały zaczerpnięte z Podręcznika Praktyki Dentystycznej UE Rady Europejskich Dentystów.