Naukowe zasady czyszczenia protez zębowych

en
12-03-2021, 13:07
W miarę starzenia się społeczeństwa rośnie liczba osób noszących protezy zębowe. Rośnie też skala problemów stomatologicznych przez nie powodowanych.

Proteza stomatologiczna znakiem czasu

Bezzębność (utrata wszystkich zębów) jest nieodwracalnym stanem klinicznym, który można określić jako ostateczny wyznacznik obciążenia chorobami jamy ustnej.  I tak na przykład, wg brytyjskich szacunków co piąty dorosły i dwie trzecie seniorów po 75 roku życia stosuje jakąś formę ruchomej protezy zębowej.

Niestety, wiele z tych osób cierpi na choroby jamy ustnej związane z noszeniem protezy, w tym zapalenie jamy ustnej czy zapalenie błony śluzowej. Często są one powodowane przez zakażenie grzybami drożdżopodobnymi ze szczepu Candida. Na przykład w Polsce blisko 40 proc. pacjentów, noszących protezy płytowe, ma ten problem, przy czym częściej stomatopatie występują u kobiet niż u mężczyzn. W tej grupie pacjentów często obserwuje się złą higienę jamy ustnej. Istnieje kilka czynników, które inicjują choroby związane z noszeniem protezy stomatologicznej: pH śliny, palenie papierosów, spożycie cukru, drożdżyca jamy ustnej, okres stosowania protezy - i co ważne - jej czystość. Niestety, biofilm jest trudny do usunięcia z protez, gdyż ich powierzchnia stanowi idealne środowisko do jego tworzenia się. 

Rozpowszechnienie protez stomatologicznych i związanych z nimi problemów ze zdrowiem jamy ustnej nadaje wyjątkowe znaczenie reżimowi higienicznemu, które powinny być przestrzegany. Tyle że brakuje badań klinicznych i laboratoryjnych, które wskazywałyby jak konkretnie najlepiej dbać o protezę.

Do tej pory powstały jedynie dwa szerokozakrojone przeglądy literatury tematu. Obecne zalecenia, opierające się na istniejących dowodach naukowych, wskazują, że usuwanie biofilmu bakteryjnego ma wielkie znaczenie dla utrzymania dobrego stanu zdrowia jamy ustnej oraz zdrowia ogólnego. Wytyczne te zalecają również redukcję i utrzymanie minimalnej płytki bakteryjnej protezy poprzez codzienne moczenie i/lub szczotkowanie skutecznym, nieściernym środkiem czyszczącym. Tyle że brakuje pewności,  w jaki sposób najlepiej ten cel osiągnąć.

Rozważać można też dodatkowe metody jak przeciwbakteryjne płyny do płukania ust, środki dezynfekujące, naturalne substancje przeciwbakteryjne, terapia fotodynamiczna, a nawet dezynfekcja w mikrofalówce mogą wspomagać zachowanie idealnej higieny protez. O badaniu porównującym skuteczność eliminowania Candida albicans z powierzchni protezy pisaliśmy w tekście Naukowcy: co najskuteczniej odkaża protezę stomatologiczną.

Pacjencie protezę czyść codziennie

Na protezach zaczyna się gromadzić bakteryjny biofilm zaraz po ich umieszczeniu w jamie ustnej.  Rozwój płytki nazębnej (złożonej z wielu gatunków grzybów i bakterii) jest tym łatwiejszy, że protezy stomatologiczne mają nieregularną powierzchnię, nie brakuje (zwłaszcza na powierzchni protez akrylowych) pęknięć i szczelin. Zatem ich chemiczne czyszczenie jest trudniejsze, niż mogłoby się wydawać. Nic więc dziwnego, że na powierzchni prac protetycznych znajdowano nawet do 1011 drobnoustrojów na miligram płytki nazębnej, a wśród nich nie brakuje potencjalnych oportunistycznych patogenów układu oddechowego.

 Na wydziale stomatologicznym w University of Glasgow wykonano badanie sprawdzające skuteczność różnych środków czyszczących w eliminowaniu biofilmu. 

Po mechanicznym usuwaniu wyhodowanego biofilmu (w jego skład wchodziły Streptococcus mitis,  S. intermedius, S. oralis, C. albicans, Actinomyces naeslundii, Veillonella dispar, Rothia dentocariosa, Lactobacillus casei,  Lactobacillus zeae) mokrą szczoteczką do zębów, eksperymentalne protezy były raz dziennie przez 3 minuty moczone w roztworze uzyskanym z tabletek Polident (przez 5 dni lub tylko pierwszego i piątego dnia). Wyniki analizy ilościowej i jakościowej mikroorganizmów porównywano z drugą próbą, w której protezy były moczone codziennie przez 15 minut w roztworze z tabletek Corega przez 7 dni lub tylko siódmego dnia, a dopiero po moczeniu szczotkowane.

Model "in vitro" wykazał, że codzienne czyszczenie protez ze środkiem do czyszczenia protez połączone ze szczotkowaniem znacznie zmniejszyło liczbę drobnoustrojów w porównaniu z okresowym moczeniem protez w środku czyszczącym i codziennym szczotkowaniem. 

 Więcej: Journal of Oral Microbiology