Nowotwory spowodowane zdjęciami RTG: stomatologia w analizie naukowców

en
19-02-2021, 09:13
Ekspozycja na promieniowanie rentgenowskie w gabinetach stomatologicznych stała się w Stanach Zjednoczonych w 2019 r. przyczyną 967 przypadków nowotworów - taką zaskakującą tezę przedstawił dr Douglas Benn z Creighton University w pracy opublikowanej w czasopiśmie Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology and Oral Radiology.

75 proc. z opisanych w analizie 967 przypadków nowotworów można było uniknąć dzięki odpowiednim kryteriom realizowania badań rtg - dowodzi dr Douglas Benn z Creighton University w pracy opublikowanej przez czasopismo Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology and Oral Radiology. 

- W jaki sposób wytłumaczy swoje postępowanie ortodonta, który zaleca dla dziewczynki w wieku 10 - 14 lat  trzy badania za pomocą tomografii wolumetrycznej wiązki stożkowej (CBCT) w ciągu dwóch lat, skoro w świetle wiedzy na temat obrazowania rtg wynika, że ryzyko zachorowania na nowotwór u dziecka wynosi ok. 1 na 6 tys. - zastanawiają się autorzy pracy.

- Spodziewamy się, że nasze informacje mogą być szokiem dla stomatologów, ponieważ nie wierzymy, by celowo zwiększali ryzyko zachorowania na raka. Prawdopodobnie stomatolodzy nie są świadomi zagrożeń związanych z procedurą obrazowania radiologicznego, tłumaczą badacze.  

Naukowcy przeprowadzili badanie, aby ocenić zagrożenia związane z rosnącą popularnością diagnostyki CBCT w gabinetach dentystycznych. Zdjęcia zębów to najczęściej wykonywane zdjęcia rentgenowskie osób zdrowych. Wiadomo, że dzieci są szczególnie wrażliwe na skutki narażenia na promieniowanie.

Naukowcy z Creighton University przeprowadzili analizę częstotliwości stomatologicznych badań radiologicznych, wykonanych w okresie 2014-2015 w Stanach Zjednoczonych oraz tego typu badań związanych z leczeniem ortodontycznym z lat  2008 - 2020. Okazało się, że większość nowotworów była powiązana z pantomogramami i CBCT. 

Analiza 150 dentystycznych stron internetowych wykazała, że dentyści uważają, iż ryzyko raka wynikające z radiografii stomatologicznej jest pomijalne. 86 proc. ogólnych gabinetów stomatologicznych i 96 proc. pediatrycznych gabinetów stomatologicznych nie podaje informacji na temat ryzyka związanego z dawką promieniowania, piszą naukowcy.

Ograniczanie ryzyka dla pacjenta

W wielu przypadkach zagrożeniu choroby nowotworowej można zapobiec, stosując odpowiednie kryteria selekcji, które pozwalają ustalić kiedy zdjęcia rentgenowskie są rzeczywiście niezbędne.  Ponadto zastosowanie prostokątnych kolimatorów (ograniczników promieniowania) może dodatkowo zmniejszyć ryzyko niebezpiecznej ekspozycji na promieniowanie. 

Kolimacja wiązki promieniowania rentgenowskiego pozwala ograniczyć  dawkę promieniowania nawet o 80 proc., ale narzędzie jest niedostatecznie wykorzystywane. W jednym z cytowanych przez Amerykanów badań tylko 0,6 proc. gabinetów stomatologicznych stosowało kolimację prostokątną w latach 2014-2015.

Być może przyczyn należy doszukiwać się w przekonaniu, że użycie prostokątnego kolimatora zwiększa liczbę błędów technicznych, co skutkuje w efekcie większym narażeniem na promieniowanie. Tymczasem z analizy wynika, że częstość powtórnych prześwietleń rentgenowskich z kolimacją wynosi około 7 proc. przy 73 proc. mniejszej całkowitej dawce.

Więcej: Oral Surgery, Oral Medicine, Oral Pathology and Oral Radiology