Konkretyzowanie zasad rugowania amalgamatu z gabinetów stomatologicznych

Autor: miro • Źródło: ms
19-01-2021, 12:30
W fazie uzgodnień rządowych znajdują się regulacje mające na celu określenie zasad w oparciu, o które powinny być przeprowadzane kontrole pod kątem stosowania amalgamatu stomatologicznego w gabinetach dentystycznych. Nie wskazano jeszcze podmiotu, który będzie uprawniony do prowadzenia takich kontroli – informuje Ministerstwo Klimatu i Środowiska.

Zgodnie z projektem krajowego planu ograniczania stosowania amalgamatu stomatologicznego w Polsce, który obecnie jest w fazie uzgodnień rządowych, w gabinetach dentystycznych powinny być przeprowadzane kontrole pod kątem obchodzenia się z rtęcią stomatologiczną.

Wobec wątpliwości kompetencyjnych nie wskazano jeszcze podmiotu, uprawnionego do prowadzenia takich kontroli, który w przypadku braku wyposażenia gabinetu stomatologicznego w separator amalgamatu - będzie informował organy Inspekcji Ochrony Środowiska (w celu podjęcia przez nie stosownych działań).

Prace w Ministerstwie Klimatu i Środowiska toczone są od dłuższego czasu, odbyły się spotkania międzyresortowego zespołu roboczego ds. wdrażania rozporządzenia w sprawie rtęci, przeprowadzono także szeroką wymianę korespondencji, mającą na celu ustalenie z innymi komórkami, resortami czy organami, w jakim stopniu przepisy prawa krajowego implementują rozporządzenie unijne i gdzie jeszcze należałoby szukać nowych rozwiązań prawnych.

Przygotowana została także robocza wersja tabeli zbieżności dotyczącej rozporządzenia w sprawie rtęci (obecnie poddawana jest analizie prawnej).

Większość przepisów rozporządzenia w sprawie rtęci ma odzwierciedlenie w obowiązujących w Polsce aktach prawnych, np. w zakresie dotyczącym odpadów w ustawie z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1987 i z 2017 r. poz.785) oraz w rozporządzeniu Ministra Środowiska z 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów (Dz. U z 2013 r. poz. 523).

W najbliższym czasie powinna być gotowa pełna analiza tabeli zbieżności.

Rozporządzenie w sprawie rtęci jest aktem europejskim, obowiązującym w sposób bezpośredni a jego skutki wchodzą w życie w terminach określonych w tym rozporządzeniu.

Zgodnie z art. 10 rozporządzenia nie można stosować amalgamatu stomatologicznego w leczeniu zębów mlecznych w leczeniu stomatologicznym dzieci w wieku poniżej 15 lat oraz kobiet ciężarnych lub karmiących.

Amalgamat, zgodnie z omawianym rozporządzeniem od 1 stycznia 2019 r. może być stosowany wyłącznie w formie kapsułkowanej w odmierzonej dawce, zaś forma niekapsułkowana została zakazana do stosowania przez lekarzy dentystów.

Od 1 stycznia br. (pismo datowane jest na 8 stycznia 2021 r.) zgodnie z omawianym rozporządzeniem podmioty prowadzące gabinety stomatologiczne, w których stosowany jest amalgamat stomatologiczny lub w których usuwane są wypełnienia z amalgamatu stomatologicznego oraz zęby zawierające takie wypełnienia, zapewniają wyposażenie gabinetów w separatory amalgamatu w celu zatrzymywania i zbierania cząstek amalgamatu, w tym również cząstek znajdujących się w zużytej wodzie.

Zgodnie z przyjętą przez resort zdrowia i resort środowiska zasadą - w separatory nie będą musiały być wyposażone gabinety, w których wymienione wcześniej procedury nie są wykonywane lub w których nie wykorzystuje się amalgamatu w świadczeniu usług stomatologicznych, np. gabinety ortodontyczne czy protetyczne.

W dużych, wielostanowiskowych podmiotach, realizujących świadczenia stomatologiczne, wystarczy, że w urządzenie będzie wyposażone co najmniej jedno stanowisko dentystyczne.

W styczniu 2019 r. Ministerstwo Środowiska wystosowało w tej kwestii komunikat skierowany do Komisji Stomatologicznej Naczelnej Rady Lekarskiej, jasno informując o obowiązkach wynikających z rozporządzenia, w tym o konieczności wyposażenia gabinetów stomatologicznych w separatory amalgamatu i zakazie uwalniania – bezpośrednio lub pośrednio - odpadów amalgamatu do środowiska.

Należy także zauważyć, że kwestie dotyczące odpadów amalgamatu ujęte są częściowo w prawie krajowym. Zgodnie z art. 23 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2019, poz. 701 i 730), odpady są zbierane w sposób selektywny, przy czym przepis ten dotyczy wszystkich rodzajów odpadów, w tym również odpadów amalgamatu dentystycznego.

Dane na temat amalgamatu (ex 18 01 10*) dostępne będą w nowoutworzonej Bazie Danych o Produktach i Opakowaniach.

Zgodnie z przyjętym przez Radę Ministrów (uchwała nr 88 z 11 sierpnia 2016 r. poz. 784) krajowym planem gospodarki odpadami 2022, w zakresie odpadów medycznych i weterynaryjnych przyjęto następujące cele:
1) zapewnienie odpowiedniego rozmieszczenia, liczby oraz wydajności spalarni odpadów spalających odpady medyczne i weterynaryjne w ujęciu nie tylko krajowym, ale i regionalnym tak, aby ograniczyć transport tych odpadów w celu przestrzegania zasady bliskości;
2) podniesienie efektywności selektywnego zbierania odpadów medycznych i weterynaryjnych, w tym segregacji odpadów u źródła powstawania;
3) ograniczenie ilości odpadów innych niż niebezpieczne w strumieniu odpadów niebezpiecznych.

Kierunki nakreślone w krajowym planie gospodarki odpadami to:
1) działania informacyjno - edukacyjne w zakresie należytego postępowania z odpadami medycznymi i weterynaryjnymi, w tym segregacja u źródła powstawania;
2) budowa nowych i modernizacja istniejących instalacji mających na celu termiczne przekształcanie odpadów medycznych i weterynaryjnych lub modernizacja istniejących instalacji w celu dostosowania ich do przekształcania zakaźnych odpadów medycznych i zakaźnych odpadów weterynaryjnych;
3) prowadzenie cyklicznych kontroli podmiotów wytwarzających odpady medyczne i weterynaryjne w zakresie zgodności postępowania z obowiązującymi przepisami prawa;
4) realizacja przez właściwe organy kontrolne przeglądów funkcjonowania spalarni odpadów medycznych i weterynaryjnych przynajmniej raz w roku - również w celu ustalenia ich rzeczywistej oraz maksymalnej wydajności.

Aktami prawnymi obowiązującymi również w zakresie gospodarowania odpadami medycznymi są: rozporządzenie ministra zdrowia z 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi (Dz. U. poz. 1975) oraz rozporządzenie ministra zdrowia z 21 października 2016 r. w sprawie wymagań i sposobów unieszkodliwiania odpadów medycznych i weterynaryjnych (Dz. U. poz. 1819).

Zgodnie z przepisami rozporządzenia z 21 października 2016 r., dopuszczalnym sposobem unieszkodliwiania odpadów amalgamatu dentystycznego (z wyłączeniem odpadów o właściwościach zakaźnych) ex18 01 10* jest obróbka fizyczno-chemiczna z wyłączeniem autoklawowania, dezynfekcji termicznej, działania mikrofalami, jeżeli zastosowana w tej obróbce technika zapewnia bezpieczne dla środowiska oraz dla życia i zdrowia ludzi unieszkodliwianie odpadów (D9).

Natomiast w odniesieniu do odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych o właściwościach zakaźnych, jedynym dopuszczalnym sposobem ich przetwarzania jest przekształcanie termiczne w spalarniach odpadów niebezpiecznych.