W jaki sposób SARS-CoV-2 manifestuje się w jamie ustnej?

ms
03-08-2020, 13:04
Infekcja SARS-CoV-2 związana jest z kilkoma zdarzeniami w jamie ustnej, w tym ze zmniejszeniem wydzielania śliny i zaburzeniem smaku. Kilka raportów naukowych wskazuje na owrzodzenie i pęcherze jamy ustnej - jako objawy zakażenia SARS-CoV-2.

Badania w tym kierunku, przeprowadzone przez brazylijskich naukowców z Katedry Stomatologii Odtwórczej, Wydziału Stomatologii Uniwersytetu São Paulo, wspierane były przez São Paulo Research Foundation oraz Coordenação de Aperfeiçoamento de Pessoal de Nível Superior - Brasil (CAPES).

Trzy pary gruczołów ślinowych głównych (podżuchwowych, przyusznych i podjęzykowych) oraz wiele mniejszych wydzielają ślinę w jamie ustnej. Ślina pełni różnorodne funkcje, w tym powoduje nawilżanie, inicjuje trawienie i pośrednio wpływa na odporność organizmu. Jest to płyn bogaty w wodę, jony i kilka grup białek, w tym mucyny, które są białkami glikozylowanymi, a większość z nich ma wysoką zawartość kwasu sialowego. W ślinie rozpoznaje się szereg biomarkerów chorobowych.

Ekspresję SARS-CoV-2 wykryto w nabłonku jamy ustnej w wymazach z ludzkiej śliny. Badania te wskazują na znaczenie śliny w strategiach diagnostycznych. Piśmiennictwo sugeruje, że SARS-CoV-2 może infekować ślinianki. Biorąc pod uwagę materiał dowodowy, nie sposób jednak twierdzić, że są one rezerwuarem dla SARS-CoV-2.

Ślina jako narzędzie diagnostyczne
Wczesne wykrycie choroby ma zasadnicze znaczenie dla zmniejszenia jej nasilenia i zapobiegania powikłaniom. Ślinę cechuje duży potencjał, jeśli chodzi o możliwości monitorowania ogólnego stanu zdrowia i rozwoju choroby ze względu na bogactwo biomarkerów chorobowych oraz takie zalety jak materiał do łatwego, bezpiecznego, opłacalnego i nieinwazyjnego podejścia diagnostycznego.

Ostatnie badania sugerują, że ślina może być wykorzystana jako płyn diagnostyczny do wykrywania COVID-19. Stwierdzono, że ślina jest nawet bardziej wrażliwa na wykrycie SARS-CoV-2 u pacjentów z COVID-19 niż wymazy z nosogardzieli.

Ślina ma tę zaletę, że umożliwia samodzielne pobieranie próbek w domu w celu dokładnych testów w kierunku SARS-CoV-2.

Kserostomia
Wykazano, że suchość w ustach objawia się u stosunkowo dużego odsetka pacjentów z COVID-19. Jednocześnie zwrócono uwagę na mniejszy poziom wydzielania śliny, który może być odpowiedzialny za narażenie pacjentów na większe ryzyko zachorowania na COVID-19 (dochodzi do zmniejszenia obecność wielu białek o właściwościach przeciwwirusowych w ślinie).

Jak wiadomo intensywność wydzielania gruczołów ślinowych zależy od kilku czynników, w tym od temperatury, rytmu okołodobowego i intensywności pracy fizycznej oraz typu stymulacji chemosensorycznej, w końcu od procesu żucia. Zmniejszenie niestymulowanego wydzielania śliny, jest częstym objawem opisywanym głównie jako konsekwencja stosowania leków i określonych procesów psychicznych.

Wiadomo, że wydzielanie śliny zmniejsza się wraz z wiekiem i nie można tego wyjaśnić tylko stosowaniem leków przez osoby starsze. Cukrzyca i leki na przewlekłe schorzenia ogólnoustrojowe są oczywiście również związane ze zmniejszeniem wydzielania śliny.

Procesy infekcyjne i zapalne mogą również prowadzić do obniżenia poziomu wydzielania śliny. Dlatego nie należy odrzucać takiego stanu w związku z zakażeniem SARS-CoV-2.

Wykazano, że zmniejszona wrażliwość smakowa objawia się u stosunkowo wysokiego odsetka pacjentów z COVID-19. W badaniu, zauważono, że u wielu pacjentów z objawami grypopodobnymi poddanych testom na COVID-19, zanotowano utratę węchu i smaku. Tak było odpowiednio u 68 proc. i 71 proc. pacjentów z dodatnim wynikiem COVID-19.

Niski wskaźnik wydzielania śliny i zaburzenia biomarkerów śliny powodują kserostomię, która jest związana z dolegliwościami sensorycznymi smaku. Ponadto neuropatia jamy ustnej lub neurologiczne przerwanie transdukcji, wywołane zmianami w składzie śliny, są odpowiedzialne za dolegliwości sensoryczne w jamie ustnej i utratę funkcji smakowych.

Należy również wziąć pod uwagę możliwe zmiany smaku w wyniku bezpośredniego wpływu zakażenia SARS-CoV-2 na neurony czuciowe lub inne elementy obwodowego układu smakowego.

Objawy chorób ogólnoustrojowych
Wiadomo, że w jamie ustnej mogą manifestować się objawy chorób ogólnoustrojowych. Do symptomów należą m.in.: owrzodzenie jamy ustnej, krwawienie z dziąseł, zapalenie języka, ból jamy ustnej, czy nieświeży oddech. Liczne choroby wirusowe mogą bezpośrednio lub wtórnie wpływać na jamę ustną w wyniku zaburzeń ogólnoustrojowych. Objawy infekcji wirusowych w jamie ustnej mogą się różnić, ale zwykle objawiają się owrzodzeniem lub pęcherzami w tkankach jamy ustnej.

W literaturze naukowej brakuje doniesień na temat ustnych reperkusji związanych z wcześniej występującymi typami koronawirusa.

Błędna diagnoza ustnych objawów związanych z COVID-19 jest możliwa, ponieważ choroba ta ma wspólny przebieg etiologiczny z kilkoma innymi objawami dermatologicznymi.

Owrzodzenie jamy ustnej może być wczesnym objawem COVID-19. Zarejestrowano przypadki, w których ból i objawy wewnątrzustne, takie jak owrzodzenie jamy ustnej lub pęcherze były częstym objawem COVID-19. Zachęca się zatem do wykonywania badań wewnątrzustnych u chorych z podejrzeniem SARS-CoV-2.

Biorąc pod uwagę wysokie ryzyko obniżenia odporności pacjentów, możliwe jest, że objawy w jamie ustnej mogą być związane z innymi wirusami (np. opryszczka zwykła, ospa wietrzna, półpasiec, deficyt odporności).

Analizy wciąż trwają, a badania wewnątrzustne nie zostały jeszcze uwzględnione podczas testów przesiewowych w kierunku COVID-19.

W literaturze wciąż brakuje dowodów dających lepsze zrozumienie mechanizmów leżących u podstaw zmian w jamie ustnej u pacjentów z COVID-19. W związku z tym nie można stwierdzić, że doniesienia w piśmiennictwie, dotyczące tego typu korelacji, są bezpośrednimi objawami zakażenia SARS-CoV-2.