Kształcenie podyplomowe kompleksowo. Co zawiera projekt ustawy.

ms
03-06-2019, 07:58
Projekt zmiany ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty dotyczy najważniejszych zagadnień związanych z organizacją i realizacją stażu podyplomowego oraz szkolenia specjalizacyjnego. Wiele uwagi projekt poświęca m.in. zatrudnianiu w polskim systemie opieki zdrowotnej lekarzy specjalistów cudzoziemców spoza UE.

Część zaproponowanych przepisów wprost odnosi się do lekarzy dentystów. Na przykład:

* Określono w nowym brzmieniu warunki, jakie musi spełnić podmiot szkolący lekarzy dentystów. Doprecyzowano mianowicie, że podmiot taki musi realizować świadczenia medyczne w co najmniej dwóch (a nie we wszystkich) podanych w przepisie zakresach.

* Wprowadza się przepisy dotyczące uznawania dotychczas zdobytego dorobku zawodowego przez lekarza dentystę posiadającego co najmniej stopień naukowy doktora za równoważny ze zrealizowaniem programu specjalizacji lekarsko-dentystycznej, z zastrzeżeniem, iż uznaniu nie podlegają dziedziny takie jak: chirurgia twarzowo-szczękowa, zdrowie publiczne i epidemiologia.

* Lekarz dentysta, ubiegający się o uznanie dorobku zawodowego i aktywności naukowej, składać będzie do dyrektora CMKP wniosek w tej sprawie za pomocą SMK. Dorobek zawodowy i naukowy lekarzowi dentyście uznawany będzie przez dyrektora CMKP w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie wydanej opinii zespołu ekspertów, co oznacza tym samym dopuszczenie lekarza dentysty do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES) bez konieczności odbywania wieloletniego szkolenia specjalizacyjnego. Decyzję przekazywać się będzie w SMK.

* Dodatek do wynagrodzenia w zamian za pracę na terytorium kraju w okresie dwóch lat z pięciu po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego rozszerza się o lekarzy dentystów.

Zmieniane przepisy (projekt tutaj)

Nowa definicja ustawicznego rozwoju zawodowego
Zmiana ta wprowadza również przepisy porządkujące proces kształcenia lekarzy i lekarzy dentystów przez określenie nowej definicji ustawicznego rozwoju zawodowego, z uwagi na nieprecyzyjne dotychczas przepisy dotyczące kształcenia podyplomowego. Przez ustawiczny rozwój zawodowy rozumie się:

1) kształcenie podyplomowe, które obejmuje staż podyplomowy, kształcenie specjalizacyjne, nabywanie umiejętności z zakresu danej dziedziny medycyny albo kilku dziedzin medycyny lub będące umiejętnością udzielania określonego świadczenia zdrowotnego, zwanych dalej „umiejętnościami zawodowymi” oraz

2) doskonalenie zawodowe, które obejmuje stałą aktywność w zorganizowanych formach kształcenia i samokształcenia.

Nostryfikacja dyplomów
Nowością są przepisy dotyczące procedury nostryfikacji kwalifikacji lekarzy spoza UE. Zgodnie z art. 327 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2018 r. poz. 1668, z późn. zm.) dyplom ukończenia studiów za granicą może być uznany za równoważny odpowiedniemu polskiemu dyplomowi i tytułowi zawodowemu na podstawie umowy międzynarodowej określającej równoważność, a w przypadku jej braku - w drodze postępowania nostryfikacyjnego przeprowadzanego przez polską uczelnię.

Jednakże postępowanie nostryfikacyjne przebiega w niejednolity sposób na uczelniach medycznych. Co więcej, programy kształcenia na kierunkach lekarskim i lekarsko-dentystycznym różnią się między polskimi uczelniami, ponieważ uczelnia ma prawo wykraczać poza standardy kształcenia dla kierunków lekarskiego i lekarsko-dentystycznego. W konsekwencji postępowanie nostryfikacyjne w stosunku do tego samego dyplomu na jednej uczelni kończy się wynikiem negatywnym, a na innej uczelni kończy się wynikiem pozytywnym.

Konieczne stało się zatem ujednolicenie procedury uznawania na terytorium Polski dyplomów lekarza i lekarza dentysty uzyskanych za granicą.

Postępowanie nostryfikacyjne na uczelni medycznej zostaje zastąpione testowym egzaminem nostryfikacyjnym w języku polskim, organizowanym przez Centrum Egzaminów Medycznych.

Egzamin będzie odbywać się dwa razy w roku i będzie sprawdzać, czy wnioskodawcy uzyskali wiedzę z zakresu objętego standardami kształcenia dla kierunków lekarskiego i lekarsko-dentystycznego. Standardy kształcenia dla kierunków lekarskiego i lekarsko-dentystycznego, określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 9 maja 2012 r. w sprawie standardów kształcenia dla kierunków studiów: lekarskiego, lekarsko-dentystycznego, farmacji, pielęgniarstwa i położnictwa (Dz. U. z 2018 r. poz. 345) są zgodne z określonymi w dyrektywie 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. WE L 255 z 30.09.2005, str. 22, z późn. zm.) minimalnymi wymogami kształcenia dla tych zawodów. Zgodnie z postanowieniami dyrektywy, uznawanie kwalifikacji w zawodach lekarza i lekarza dentysty uzyskanych przez wnioskodawców w państwach trzecich powinno być w każdym przypadku uzależnione od spełnienia minimalnych wymogów w zakresie wykształcenia, przewidzianych dla tych zawodu.

Zatrudnianie cudzoziemców lekarzy i lekarzy dentystów
Projekt nowelizacji dodaje również nowe przepisy, które mają na celu umożliwienie podmiotom wykonującym działalność leczniczą zatrudnianie lekarzy i lekarzy dentystów cudzoziemców spoza UE posiadających tytuł specjalisty uzyskany poza granicą Polski. Lekarz, lekarz dentysta cudzoziemiec posiadający tytuł specjalisty uzyskany za granicą, posiadający znajomość języka polskiego oraz spełniający inne ustawowe wymogi, a także który otrzyma zaświadczenie zatrudnienia od podmiotu wykonującego działalność leczniczą mającego siedzibę na terytorium Polski, będzie mógł wystąpić do właściwej okręgowej rady lekarskiej (ORL) o przyznanie prawa wykonywania zawodu na czas i miejsce zatrudnienia w tym podmiocie.

ORL będzie mogła lub nie wydać prawo wykonywania zawodu. Jednakże przed podjęciem faktycznego zatrudnienia cudzoziemiec będący specjalistą lekarzem albo lekarzem dentystą będzie zobowiązany do odbycia przeszkolenia praktycznego trwającego nie dłużej niż 12 miesięcy, którego program i liczbę godzin szkolenia określi w drodze uchwały właściwa ORL.

Szkolenie praktyczne będzie odbywane na podstawie umowy, na warunkach określonych w tej umowie. Celem przeszkolenia praktycznego pod nadzorem opiekuna będzie przygotowanie lekarza, lekarza dentysty cudzoziemca do pracy w polskiej służbie zdrowia. Powyższe obwarowania dadzą możliwość zatrudniania z jednoczesną merytoryczną kontrolą samorządu zawodowego, w trybie skróconym, lekarzy cudzoziemców spoza UE w tych podmiotach, w których istnieje zagrożenie zaprzestania udzielania świadczeń zdrowotnych z powodu braku na rynku pracy lekarzy specjalistów w danej dziedzinie medycyny.

Zatrudnienie tych lekarzy specjalistów będzie możliwe na okres nie dłuższy niż 5 lat.

W art. 8a zmienianej ustawy wprowadzono odniesienie do art. 39 ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2272 z późn. zm.). Zmiana ma na celu doprecyzowanie, że pojęcie „dostęp częściowy” odnosi się do treści art. 39 ww. ustawy i tak należy go interpretować. Postępowanie o uznanie kwalifikacji może zakończyć się tylko i wyłącznie decyzją o uznaniu bądź o odmowie uznania kwalifikacji.

W ramach postępowania o uznanie kwalifikacji nie ma możliwości przyznania częściowego dostępu zarówno w zakresie czynności zawodowych lekarza albo lekarza dentysty bez specjalizacji, jak i lekarza albo lekarza dentysty specjalisty.

LEK i LDEK
Pytania testowe, wraz z poprawnymi odpowiedziami po ich wykorzystaniu publikowane będą w ciągu trzech dni, od dnia przeprowadzenia egzaminu, na stronie internetowej CEM oraz gromadzone w bazie pytań LEK i LDEK.

Baza pytań LEK i LDEK zostanie udostępniona przez dyrektora CEM na stronie internetowej, a nie jak dotychczas po 5 latach. Testy na każdy nowy termin egzaminu LEK i LDEK składać się będą z 30 proc. nowych pytań i 70 proc. pytań wybranych z bazy pytań LEK i LDEK.

Świadectwa złożenia LEK albo LDEK nie będzie wydawać się w przypadku ponownego przystąpienia do LEK/LDEK, jeśli zdający uzyskał wynik niższy od zdobytego poprzednio na egzaminie.

Nostryfikacja dyplomów uzyskanych za granicą
Wprowadza się nowe przepisy dotyczące procedury nostryfikacji dyplomów uzyskanych przez lekarzy w państwie trzecim w drodze przeprowadzonego egzaminu przez Centrum Egzaminów Medycznych, a nie jak dotychczas za pośrednictwem uczelni medycznych, które nie zawsze wyrażają zgodę na przeprowadzenie procedury nostryfikacyjnej.

Egzaminy nostryfikacyjne dla lekarza albo lekarza dentysty odbywać się będą dwa razy w roku. Egzamin nostryfikacyjny składa się przed Komisją Egzaminacyjną.

Członków Komisji Egzaminacyjnej powołuje i odwołuje dyrektor CEM. Kandydatów do Komisji Egzaminacyjnej zgłaszają dyrektor CEM, rektorzy uczelni prowadzących kształcenie na kierunku lekarskim lub lekarsko-dentystycznym i wojewodowie.

Testy i pytania testowe egzaminów nostryfikacyjnych mogą być udostępnione wyłącznie osobie przystępującej do tego egzaminu, na jej wniosek, po ich wykorzystaniu w egzaminach nostryfikacyjnych.

Dyrektor CEM udostępnia testy i pytania testowe w drodze ich okazania w siedzibie CEM. Egzamin nostryfikacyjny polegać będzie na rozwiązaniu odpowiedniego testu składającego się z 200 pytań zawierających 5 odpowiedzi, z których tylko jedna jest prawidłowa. Za każdą prawidłową odpowiedź uzyskuje się 1 punkt. Pozytywny wynik egzaminu nostryfikacyjnego uzyskuje zdający, który otrzymał co najmniej 60 proc.  maksymalnej liczby punktów z testu.

Staż podyplomowy
Istotne znaczenie dla systemu kształcenia lekarzy ma przeniesienie, z poziomu programu szkolenia specjalizacyjnego określonego w art. 16f ust. 3 ustawy, kursów w zakresie: ratownictwa medycznego, zdrowia publicznego i prawa medycznego do programu stażu podyplomowego (art. 15 ust. 5) z jednoczesnym dodaniem szkoleń z zakresu profilaktyki onkologicznej i leczenia bólu oraz diagnostyki i leczenia HCV.

Rozwiązanie to umożliwi w trakcie szkolenia specjalizacyjnego wydłużenie czasu trwania staży i kursów specjalizacyjnych stanowiących podstawę szkolenia zawodowego w danej dziedzinie medycyny.

Zmiana miejsca odbywania stażu podyplomowego
Nowym, postulowanym przez samorząd lekarski, jest przepis dotyczący automatycznego przedłużania czasu trwania stażu z mocy prawa w przypadku zmiany miejsca odbywania stażu podyplomowego i związanej z tym procedury.

Zmiana ta wypełnia lukę w przepisach prawa, które umożliwiały zmianę miejsca odbywania szkolenia stażowego, nie przewidując jednocześnie wydłużenia czasu trwania stażu o okres niezbędny do dokonania czynności proceduralnych związanych z przeniesieniem, w którym to czasie lekarz nie może jednocześnie realizować programu szkolenia.

Staż podyplomowy dla cudzoziemców na zasadach obowiązujących obywateli Polski
Istotną zmianą, wychodzącą na przeciw postulatom wielu środowisk, w tym samorządu lekarskiego, jest wprowadzenie zasady, że wszyscy obcokrajowcy, niezależnie od faktu, czy pochodzą z UE, czy z państw trzecich o określonym statusie prawnym pobytu w naszym państwie (posiadający wizę albo zezwolenie na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej), odbywają staż podyplomowy na zasadach obowiązujących obywateli polskich.

Dotychczas cudzoziemcy spoza UE o określonym statusie prawnym pobytu na terytorium Polski (posiadający wizę albo zezwolenie na pobyt czasowy) począwszy od 1 stycznia 2017 r. mogą odbywać staż podyplomowy na podstawie umowy cywilnoprawnej o staż podyplomowy zawartej z jednostką uprawnioną do prowadzenia stażu podyplomowego, która zawarła w tym zakresie umowę z uczelnią prowadzącą kształcenie przeddyplomowe na kierunkach lekarskim i lekarsko-dentystycznym.

Marszałek województwa zobowiązany zostanie do sfinansowania lekarskiego albo lekarsko-dentystycznego stażu podyplomowego cudzoziemcom.

Opiekun stażu
Opiekunem stażu może być lekarz, który zaliczył w toku szkolenia specjalizacyjnego moduł podstawowy lub zdał Państwowy Egzamin Modułowy, albo lekarz lub lekarza dentysty który ukończył 3 lata szkolenia specjalizacyjnego w specjalizacjach jednolitych albo lekarza dentysty posiadającego specjalizację w określonej dziedzinie medycyny lub wykonującego zawód przez okres co najmniej 3 lata, a nie 5 lat jak dotychczas.

Podział stażu podyplomowego
Staż podyplomowy został podzielony na część stałą i część personalizowaną w ramach której lekarz może wybrać sobie 3 dowolne dziedziny, które dopełnią staż podyplomowy. Stażyści będą uprawnieni do pełnienia dyżuru medycznego towarzyszącego innemu lekarzowi pełniącemu dyżur samodzielnie. Wprowadzono nowy zbiór praw i obowiązków lekarza i lekarza dentysty odbywającego staż podyplomowy.

Wystawianie recept
Nowelizacja doprecyzowuje zakres kompetencji lekarza do wystawiania recept wyraźnie stanowiąc, że uprawnienie to nie dotyczy recept „pro auctore” i „pro familiae”, jako wyjętych, z racji samego ich charakteru, z ram stażu podyplomowego i faktycznej możliwości weryfikacji i nadzorowania takich recept przez opiekuna stażu.

Podmioty uprawnione do prowadzenia stażu podyplomowego
Nowe przepisy wskazują podmioty odpowiedzialne za realizację szkoleń i są nimi co do zasady izby lekarskie, z wyjątkiem szkolenia w zakresie profilaktyki onkologicznej oraz leczenia bólu, gdzie podmiotem odpowiedzialnym za realizację szkoleń będzie podmiot leczniczy udzielający świadczeń w zakresie onkologii wskazany przez konsultanta wojewódzkiego w dziedzinie onkologii klinicznej oraz Regionalne Centra Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa odpowiedzialne za realizację szkoleń w zakresie transfuzjologii.

Zasady kierowania na staż podyplomowy
Zasadą kierowania lekarzy i lekarzy dentystów na staż podyplomowy oprócz kryterium miejsca zamieszkania na terenie izby (nie zameldowania jak dotychczas) będzie pierwszeństwo wyboru konkretnego miejsca odbywania stażu podyplomowego z uwzględnieniem średniej ocen uzyskanej w toku studiów.

Średnią tą będzie można jednorazowo podnieść o 0,5 punktu, jeżeli lekarz w trakcie studiów był autorem lub współautorem przynajmniej jednej publikacji naukowej, opublikowanej w czasopiśmie wymienionym w Komunikacie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 18 grudnia 2015 r. w sprawie wykazu czasopism naukowych wraz z liczbą punktów przyznawanych za publikacje w tych czasopismach, potwierdzonej zaświadczeniem z Głównej Biblioteki Lekarskiej albo o 0,25 punktu, jeżeli lekarz w trakcie studiów uczestniczył w prowadzeniu działalności pożytku publicznego w sferze ochrony i promocji zdrowia, w tym działalności leczniczej w rozumieniu ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2190, z późn. zm.), potwierdzonej zaświadczeniem właściwego podmiotu prowadzącego działalność pożytku publicznego w rozumieniu ustawy o z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2019 r. poz. 688).

Przepis ma na celu ujednolicenie zasad przyznawania miejsc stażowych na terenie kraju.

Do tej pory poszczególne okręgowe rady lekarskie ustalały lub nie w drodze uchwały dodatkowe kryteria mające na celu premiowanie lekarzy z najlepszymi wynikami ze studiów lub aktywnych naukowo, umożliwiając im w ten sposób pierwszeństwo w wyborze miejsca odbywania szkolenia.

Wprowadzenie jednolitych zapisów, jak również dodatkowe przesłanki premiujące (podwyższające średnią) były także postulatami stowarzyszeń skupiających studentów i młodych lekarzy. Określono w nowym brzmieniu warunki, jakie musi spełnić podmiot szkolący lekarzy dentystów. Doprecyzowano mianowicie, że podmiot taki musi realizować świadczenia medyczne, w co najmniej dwóch (a nie we wszystkich) podanych w przepisie zakresach.

Uznawanie stażu podyplomowego zrealizowanego poza Polską
Przepisy przyznają ministrowi właściwemu do spraw zdrowia kompetencję uznawania stażu podyplomowego odbytego poza granicami kraju za równoważny w całości lub części ze stażem podyplomowym odbytym w Polsce. Obecnie podstawą do uznania przez ministra właściwego do spraw zdrowia stażu podyplomowego odbytego w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim UE jest art. 15 ust. 9 ustawy.

Natomiast podstawą do uznania przez ministra właściwego do spraw zdrowia stażu podyplomowego odbytego poza terytorium UE jest § 16 rozporządzenia. Dlatego zasadne jest uregulowanie kwestii uznawania stażu podyplomowego odbytego poza terytorium UE oraz w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim UE w jednym akcie prawnym.

Zmianą w stosunku do poprzednich regulacji, w przypadku ubiegania się o uznanie stażu podyplomowego odbytego w innym niż Polska państwie członkowskim UE, jest rozpisanie procedury uznawania tego stażu na poziomie ustawy.

Kolejną zmianą w stosunku do poprzednich regulacji, w przypadku ubiegania się o uznanie stażu podyplomowego odbytego poza terytorium UE, będzie złożenie wniosku do ministra właściwego do spraw zdrowia za pośrednictwem dyrektora CMKP, a nie bezpośrednio do ministra właściwego do spraw zdrowia.

Uznawanie dorobku zawodowego
W art. 16 zmienianej ustawy wprowadza się przepisy dotyczące uznawania dotychczas zdobytego dorobku zawodowego przez lekarza dentystę posiadającego co najmniej stopień naukowy doktora za równoważny ze zrealizowaniem programu specjalizacji lekarsko-dentystycznej, z zastrzeżeniem, iż uznaniu nie podlegają dziedziny takie jak: chirurgia twarzowo-szczękowa, zdrowie publiczne i epidemiologia.

Lekarz dentysta ubiegający się o uznanie dorobku zawodowego i aktywności naukowej składać będzie do dyrektora CMKP wniosek w tej sprawie za pomocą SMK. Dorobek zawodowy i naukowy lekarzowi dentyście uznawany będzie przez dyrektora CMKP w drodze decyzji administracyjnej, na podstawie wydanej opinii zespołu ekspertów, co oznacza tym samym dopuszczenie lekarza dentysty do Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego (PES) bez konieczności odbywania wieloletniego szkolenia specjalizacyjnego. Decyzję przekazywać się będzie w SMK.

W skład zespołu ekspertów wydających opinię wchodzić będą: właściwy konsultant krajowy albo odpowiednio konsultant powołany przez Ministra Obrony Narodowej oraz przedstawiciel towarzystwa naukowego właściwego dla danej dziedziny medycyny, a także przedstawiciel Naczelnej Rady Lekarskiej posiadający tytuł specjalisty w danej dziedzinie medycyny.

Przewiduje się, że rozwiązanie to zwiększy liczbę lekarzy dentystów specjalistów w dziedzinach lekarsko-dentystycznych, w których brakuje specjalistów, czego powodem jest zbyt mała liczba miejsc specjalizacyjnych w odniesieniu do faktycznych potrzeb.

Do zespołu powołanego przez dyrektora CMKP opiniującego dorobek naukowy i zawodowy lekarza ubiegającego się o odbywanie modułu specjalistycznego bez postępowania kwalifikacyjnego, włącza się dodatkowo konsultanta powołanego przez Ministra Obrony Narodowej oraz przedstawiciela instytutu badawczego.

Zmiana dziedziny medycyny w ramach specjalizacji
Lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne zarówno w trybie rezydenckim, jak i pozarezydenckim, po zaliczeniu modułu podstawowego i pozytywnym złożeniu PEM, będzie mógł zmienić dziedzinę medycyny, z zastrzeżeniem konieczności kontynuowania w ramach tego samego modułu podstawowego szkolenia specjalizacyjnego oraz pod warunkiem ponownego przystąpienia do postepowania kwalifikacyjnego na to szkolenie specjalizacyjne.

W przypadku zakwalifikowania się takiego lekarza na inną dziedzinę medycyny, lekarz zostanie skierowany bezpośrednio przez wojewodę na moduł specjalistyczny.

Jest to realizacja postulatów zgłaszanych przez środowisko młodych lekarzy, którzy wskazują na konieczność umożliwienia im zmiany kierunku specjalizacji uzasadniając to tym, że na początkowym etapie kształcenia młodzi lekarze nie są w stanie właściwie ocenić swoich preferencji zawodowych.

Miejsca rezydenckie i pozarezydenckie
W art. 16c zmienianej ustawy następuje doprecyzowanie rozdziału prowadzonego postępowania kwalifikacyjnego na wolne „miejsca rezydenckie” przyznawane przez ministra właściwego do spraw zdrowia i pozostałe wolne miejsca nazwane „miejscami pozarezydenckimi”.

Lekarz chcący odbyć szkolenie specjalizacyjne odpowiednio składa wniosek, za pomocą SMK, do dyrektora CMKP (miejsca rezydenckie i pozarezydenckie) za pośrednictwem wojewody właściwego ze względu na miejsce zamieszkania albo do Ministra Obrony Narodowej, albo ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub wyznaczonej przez niego komórki organizacyjnej.

Oczekiwaną przez środowisko młodych lekarzy zmianą kwalifikacji na szkolenie specjalizacyjne będzie możliwość złożenia przez nich łącznie w trybie rezydenckim i pozarezydenckim wniosków na nie więcej niż piętnaście wariantów, jednakże w ustalonej przez lekarza kolejności priorytetowej (obecne postępowanie kwalifikacyjne umożliwia lekarzowi aplikowanie wyłącznie na jedną dziedzinę medycyny w jednym województwie).

Wybór jednostki prowadzącej szkolenie specjalizacyjne
Nowością oczekiwaną przez lekarzy będzie możliwość wyboru jednostki prowadzącej szkolenie, która wydała list intencyjny gwarantujący zatrudnienie lekarza celem odbycia szkolenia specjalizacyjnego oraz wyboru jednostki, która wyraziła chęć zatrudnienia przy większym wynagrodzeniu, niż wynagrodzenie uzyskiwane w ramach rezydentury. Postępowanie kwalifikacyjne obejmujące wolne miejsca szkolenia specjalizacyjnego przeprowadzać będą, dwa razy w roku, dyrektor CMKP za pośrednictwem wojewody (obecnie przeprowadza wojewoda), Minister Obrony Narodowej albo minister właściwy do spraw wewnętrznych.

W ramach postępowania kwalifikacyjnego, prowadzonego za pomocą SMK, odbywać się będzie postępowanie konkursowe przeprowadzane odpowiednio przez dyrektora CMKP (obecnie przeprowadza wojewoda), Ministra Obrony Narodowej albo ministra właściwego do spraw wewnętrznych, obejmujące sporządzenie listy rankingowej lekarzy według liczby zdobytych punktów oraz wyłonienie list lekarzy zakwalifikowanych i niezakwalifikowanych do szkolenia specjalizacyjnego w danej dziedzinie medycyny.

Kwalifikacje do odbywania szkolenia specjalizacyjnego
Lekarzom, którzy zamierzają wystąpić o rezydenturę przyznaje się jednocześnie punkty za posiadanie stopnia naukowego doktora nauk medycznych. W przypadku uzyskania przez dwóch lub więcej lekarzy, ubiegających się o miejsce szkoleniowe w tej samej dziedzinie, identycznego wyniku punktów, uwzględniać się będzie średnią ocen uzyskaną w okresie studiów liczoną do dwóch cyfr po przecinku obliczoną na podstawie danych zawartych w karcie osiągnięć studenta, ze wskazaniem skali ocen, jaka obowiązywała na uczelni.

Do odbywania szkolenia specjalizacyjnego w trybie rezydenckim i pozarezydenckim kwalifikowani będą lekarze w liczbie odpowiadającej liczbie wolnych miejsc dostępnych w danym postępowaniu kwalifikacyjnym. Wyłonioną listę rankingową lekarzy, ogłaszać się będzie za pomocą SMK. Wolne miejsca specjalizacyjne, w danym roku rozdzielać się będzie w ramach dwóch etapów rozdziału za pomocą SMK według kolejności listy rankingowej lekarzy, zgodnie ze zgłoszoną przez nich kolejnością priorytetową.

Każdemu etapowi elektronicznego rozdziału miejsc i ogłaszania list lekarzy zakwalifikowanych i niezakwalifikowanych przypisane zostały na nowo określone terminy realizacji, których mowa w art. 16c zmienianej ustawy. Z uwagi na to, że całość postępowania konkursowego przeprowadzana będzie za pomocą systemu elektronicznego następuje skrócenie terminów poszczególnych jego etapów. Lekarze w trakcie procedury konkursowej w określonych ustawowo dniach będą zobowiązani do potwierdzenia za pośrednictwem SMK przydzielonego miejsca specjalizacyjnego w danej dziedzinie medycyny. Lekarze, którzy nie potwierdzą w pierwszym etapie zakwalifikowania w przyznanej dziedzinie i województwie, będą mogli uczestniczyć i być zakwalifikowani w rozdziale miejsc na drugim etapie, który będzie ostateczny.

Brak dokonania przez lekarza potwierdzenia zakwalifikowania się do danej dziedziny i województwa uznawane będzie za ostateczne odstąpienie lekarza od postępowania konkursowego. Dyrektor CMKP, Minister Obrony Narodowej i minister właściwy do spraw wewnętrznych ogłaszać będą za pomocą SMK ostateczną listę lekarzy zakwalifikowanych do danej dziedziny medycyny i w danym województwie oraz listę lekarzy niezakwalifikowanych. Jednocześnie wprowadza się przepis umożliwiający, w terminie 2 dni od dnia ogłoszenia wyżej wymienionych listy lekarzy zakwalifikowanych lub niezakwalifikowanych, wystąpienie przez lekarza do dyrektora CMKP, Ministra Obrony Narodowej albo ministra właściwego do spraw wewnętrznych lub wyznaczonej przez niego komórki organizacyjnej o weryfikację postepowania konkursowego, z zastrzeżeniem, iż weryfikacja dotyczyć będzie wyłącznie wolnych miejsc pozostałych po odbytej całej dwuetapowej procedurze konkursowej.

Do szkolenia specjalizacyjnego kierować się będzie (jak dotychczas wskazane było to w rozporządzeniu) w pierwszej kolejności lekarzy zakwalifikowanych w trybie art. 16h ust. 2 pkt 1 i 5 ustawy.

Postępowania kwalifikacyjnego nie będzie przeprowadzać się w odniesieniu do lekarza dentysty, któremu dyrektor CMKP w drodze decyzji administracyjnej uznał dotychczasowy dorobek zawodowy i naukowy oraz lekarza posiadającego stopień naukowy doktora habilitowanego i odpowiedni dorobek zawodowy i naukowy, o którym mowa w art. 16 ust. 4 ustawy.

Miejsca rezydenckie
Niewykorzystane miejsca rezydenckie mogą zostać dodatkowo rozdysponowane za pomocą SMK w trybie pozarezydenckim w ramach wniosków zakwalifikowanych w danym postępowaniu kwalifikacyjnym. W art. 16e zmienianej ustawy na nowo wskazuje się sposób określania miejsc rezydenckich i pozarezydenckich dla postępowań kwalifikacyjnych sesji wiosennej i jesiennej oraz możliwość wydłużenia postępowania kwalifikacyjnego. Zmianie następują terminy zgłaszania ministrowi właściwemu do spraw zdrowia przez wojewodę, zapotrzebowania na miejsca rezydenckie i pozarezydenckie w poszczególnych dziedzinach medycyny, uwzględniające wolne miejsca szkoleniowe oraz przekazywanie przez ministra właściwego do spraw zdrowia dyrektorowi CMKP liczby miejsc rezydenckich w poszczególnych dziedzinach medycyny.

Dyrektor CMKP ogłaszać będzie na swojej stronie internetowej oraz za pomocą SMK listę przyznanych miejsc rezydenckich oraz pozostałych wolnych miejsc pozarezydenckich dostępnych w danym postępowaniu kwalifikacyjnym. Niezmienione pozostaje postępowanie kwalifikacyjne prowadzone przez Ministra Obrony Narodowej i ministra właściwego do spraw wewnętrznych. Właściwy organ prowadzący postępowanie kwalifikacyjne po zakończeniu procedury konkursowej niezwłocznie kieruje lekarza za pomocą SMK do odbycia szkolenia specjalizacyjnego.

W art. 16ea zmienianej ustawy wskazuje się w uporządkowany sposób warianty i możliwości przystąpienia przez lekarzy do szkolenia specjalizacyjnego w trybie rezydentury, z pozostawieniem, jak dotychczas zastrzeżenia, że rezydenturę może odbywać wyłącznie lekarz nieposiadający I lub II stopnia specjalizacji lub tytułu specjalisty.

Wychodząc naprzeciw postulatom młodych lekarzy, ale także mając na uwadze zmiany organizacyjne i kadrowe dokonywane przez podmioty realizujące szkolenie specjalizacyjne w momencie uruchamiania miejsc szkoleniowych, wprowadzony zostaje przepis stanowiący, iż lekarz, który został zakwalifikowany do odbywania rezydentury, lecz nie rozpoczął szkolenia specjalizacyjnego w okresie 3 miesięcy od daty wskazanej na skierowaniu może złożyć kolejny wniosek o odbywanie rezydentury.

Także lekarz, który odbywa rezydenturę, może bez podawania przyczyny, złożyć ponowny wniosek o odbywanie rezydentury w innej dziedzinie medycyny, nie więcej niż jeden raz. Wniosek lekarz może złożyć w przypadku zmiany na inny moduł podstawowy lub inny moduł jednolity, nie później niż w okresie pierwszych 12 miesięcy od dnia rozpoczęcia odbywanego szkolenia specjalizacyjnego albo tego samego modułu podstawowego, nie później niż do ukończenia określonego modułu podstawowego. Jednocześnie następuje doprecyzowanie przepisu mówiącego, że lekarz, który odbywa rezydenturę może złożyć ponowny wniosek o odbywanie rezydentury, w przypadku gdy posiada on orzeczenie lekarskie o istnieniu przeciwskazań do kontunuowania dotychczasowej specjalizacji wydane przez lekarza medycyny pracy.

O istnieniu przeciwskazań organ przyjmujący wniosek informuje właściwą ze względu na rejestrację lekarza okręgową izbę lekarską.

Utrzymana została natomiast nadal zasada, że lekarz nie może złożyć ponownie wniosku o odbywanie rezydentury, jeżeli uzyskał potwierdzenie realizacji całego programu specjalizacji oraz lekarz, który dwukrotnie został zakwalifikowany do odbywania rezydentury.

Odbywanie szkolenia specjalizacyjnego zgodnie z programem specjalizacji
Na wniosek całego środowiska młodych lekarzy, w art. 16f zmienianej ustawy, doprecyzowuje się sposób odbywania szkolenia specjalizacyjnego o zasadę, że lekarz odbywa szkolenie wyłącznie w zakresie ustalonym w programie specjalizacji. Powyższe ma na celu ograniczyć dysponowanie lekarzami w trakcie szkolenia specjalizacyjnego do innych celów niż zdobywanie wiedzy i umiejętności praktycznych związanych z daną dziedziną medycyny.

Następuje także weryfikacja w programie specjalizacji dotychczas odbywanych kursów uzupełniających wiedzę teoretyczną i praktyczną przez przeniesienie niektórych z nich na poziom stażu podyplomowego. Dotyczy to kursu z ratownictwa medycznego, zdrowia publicznego i prawa medycznego, co do których zakres wiedzy powinien być należycie opanowany i ugruntowany na niższym poziomie niż szkolenie specjalizacyjne. Przypomnienie zagadnień tych kursów, w zależności od potrzeb, zawsze możliwe będzie w ramach odbywanego doskonalenia zawodowego lekarzy i lekarzy dentystów.

W ramach szkolenia specjalizacyjnego wprowadza się kurs atestacyjny, który będzie miał za zadanie dokonanie podsumowania całości wiedzy odbytego szkolenia w celu należytego przygotowania lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne do PES.

Dyżury medyczne w programie specjalizacji
Zakłada się pełnienie dyżurów medycznych określonych w programie danej specjalizacji w maksymalnym czasie pracy dopuszczonym w przepisach o działalności leczniczej albo pracę w systemie zmianowym, jeżeli program danej specjalizacji przewiduje pracę w takim systemie, a także gdy lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne oraz kierownik specjalizacji pod którego nadzorem jest lekarz pracują na tej samej zmianie, albo pracę w równoważnym czasie pracy, jeżeli program danej specjalizacji przewiduje stosowanie systemu równoważnego czasu pracy i system ten jest stosowany do wszystkich lekarzy w danej jednostce organizacyjnej podmiotu leczniczego.

Aktualizacja programów specjalizacji
Powołane przez dyrektora CMKP zespoły ekspertów mają opracowywać, zgodnie z postępem wiedzy medycznej, co najmniej raz na 5 lat oraz aktualizować w razie potrzeby programy specjalizacji. Do zespołu ekspertów powołani zostaną dodatkowo lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne z danej dziedziny medycyny lub dziedziny pokrewnej spośród osób zgłoszonych przez Naczelną Radę Lekarską.

Każdy zaktualizowany program specjalizacji będzie podstawą do weryfikacji przez kierownika specjalizacji rocznego szczegółowego planu szkolenia specjalizacyjnego w zakresie, w jakim nie został on już zrealizowany przez lekarza odbywającego szkolenie specjalizacyjne.

Przewiduje się uchylenie przepisu nakazującego przygotowanie wzoru wniosku o rozpoczęcie szkolenia specjalizacyjnego dla obywateli polskich i obcokrajowców z uwagi na planowane docelowe procedowanie wniosków wyłącznie w elektronicznym systemie SMK. Zakres danych wniosku o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego został określony w art. 16c ust. 2. Wprowadza się nowe przepisy sankcjonujące podpisywanie z lekarzami jednej umowy na szkolenie specjalizacyjne i pełnienie dyżurów medycznych, a nie jak dotychczas dwóch odrębnych umów. Zgodnie bowiem z opinią Państwowej Inspekcji Pracy w przepisach prawa pracy nie ma wyodrębnienia lekarza w trakcie specjalizacji w trybie rezydentury.

Z tego faktu wynikają wnioski, iż lekarz w trakcie specjalizacji w trybie rezydentury jest wg. prawa pracy traktowany jako lekarz w rozumieniu ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. W związku z powyższym podpisywanie odrębnych umów cywilnoprawnych na pełnienie dyżurów medycznych, jak to było dotychczas jest sprzeczne z prawem pracy i stanowi ominięcie przepisów prawa pracy.

W umowie o pracę zawartej z podmiotem prowadzącym szkolenie specjalizacyjne wskazywać się będzie także dzień rozpoczęcia szkolenia specjalizacyjnego, co dotychczas nie zostało należycie określone w ustawie.

Dodatkowo przyznaje się możliwość w tej samej umowie przyznanie przed podmiot finansowego dodatku motywacyjnego, co będzie zachętą do pojęcia szkolenia w tym, a nie innym podmiocie uprawnionym do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego. Usankcjonowanie zawarcia jednej umowy pozwoli czytelnie rozdzielić umowy podpisywane na realizację szkolenia specjalizacyjnego od innych umów, w tym umów na dyżury medyczne niezwiązane ze szkoleniem specjalizacyjnym, które to umowy często są dodatkowo podpisywane przez kierowników podmiotów leczniczych z lekarzami odbywającymi specjalizację.

Szkolenie specjalizacyjne w trybie pozarezydenckim
Lekarz na swój wniosek oprócz trybu rezydenckiego może również odbywać szkolenie specjalizacyjne w trybie pozarezydenckim na podstawie umów określonych w art. 16h ust. 2 za wynagrodzeniem nie niższym niż wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę ustalonego na podstawie odrębnych przepisów.

Szkolenie specjalizacyjne dla cudzoziemców
Wprowadza się również nową zasadę wskazującą, że lekarz niebędący obywatelem Polsk odbywa szkolenie specjalizacyjne na zasadach obowiązujących obywateli polskich. Dotychczas, zgodnie z obowiązującą ustawą z dnia 5 grudnia 1996 o zawodach lekarza i lekarza dentysty uzyskanie zgody ministra właściwego do spraw zdrowia było warunkiem koniecznym ubiegania się przez cudzoziemców spoza UE (posiadających zezwolenie na pobyt czasowy lub wizę na terytorium RP) o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego w Rzeczypospolitej Polskiej.

Cudzoziemcy powyższą zgodę zobowiązani byli uzyskać po zakwalifikowaniu się do odbywania szkolenia specjalizacyjnego przeprowadzanego przez poszczególnych wojewodów na terytorium Polski.

Projekt ustawy wprowadza rezygnację z obowiązku uzyskania zgody ministra właściwego do spraw zdrowia na odbywanie szkolenia specjalizacyjnego przez cudzoziemców spoza UE (posiadających zezwolenie na pobyt czasowy lub wizę) w Rzeczypospolitej Polskiej. Ww. rozwiązanie stanowi więc odformalizowanie procedury ubiegania się przez ww. cudzoziemców o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego w Polsce.

Tym samym czas pomiędzy zakwalifikowaniem cudzoziemca na szkolenie specjalizacyjne a dniem podjęcia przez niego szkolenia specjalizacyjnego ulegnie skróceniu.

Okres rozliczeniowy szkolenia specjalizacyjnego
Wychodząc naprzeciw postulatom środowiska młodych lekarzy w zakresie ujednolicenia sposobu realizacji szkolenia specjalizacyjnego przez wszystkich lekarzy będących w trakcie specjalizacji w art. 16i zmienianej ustawy przewiduje się, że lekarz odbywający szkolenie w trybie rezydenckim i pozarezydenckim odbywa go przez cały okres jego trwania w wymiarze czasu równemu czasowi pracy lekarza zatrudnionego w podmiocie leczniczym, o którym mowa w art. 93 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, tj. w przyjętym okresie rozliczeniowym, nie może przekraczać 7 godzin 35 minut na dobę i przeciętnie 37 godzin 55 minut na tydzień, w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym oraz pełni dyżury medyczne w wymiarze godzinowym określonym w programie specjalizacji, z uwzględnieniem jedenastogodzinnej przerwy na odpoczynek.

Dyżury medyczne w ramach realizacji programu specjalizacji
Lekarzowi pełniącemu dyżur medyczny w ramach realizacji programu specjalizacji od podmiotu prowadzącego szkolenie specjalizacyjne lub staż kierunkowy przysługuje wypłata różnicy wynagrodzenia za godziny nocne lub świąteczne wypracowane w ramach rezydentury albo wynagrodzenie ustalone zgodnie z przepisami właściwymi dla stosunku pracy zawartego na podstawie przepisów art. 16h ust 2. Z uwagi na to, ze obowiązujące przepisy nie precyzują zasad odbywania dyżurów medycznych realizowanych w ramach szkolenia specjalizacyjnego, w projekcie ustawy definiuje się po raz pierwszy zasady odbywania dyżurów medycznych towarzyszących i samodzielnych.

Tak więc lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne w ramach stażu podstawowego pełnić będzie dyżury medyczne pod bezpośrednim nadzorem lekarza specjalisty określane, jako dyżury medyczne towarzyszące albo po uzyskaniu w SMK zgody kierownika specjalizacji pełnić będzie samodzielne dyżury medyczne. Natomiast lekarz odbywający staż kierunkowy pełnić będzie wyłącznie dyżury medyczne towarzyszące. Powyższe regulacje wypełnią obecnie istniejącą lukę w przepisach występującą w tym zakresie. Lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne może także nie wyrazić zgody na pełnienie samodzielnych dyżurów medycznych przez 1 rok od rozpoczęcia szkolenia specjalizacyjnego, chyba że program danej specjalizacji przewiduje prawo do odmowy pełnienia samodzielnych dyżurów medycznych w dłuższym terminie.

Lekarz taki nie będzie mógł pełnić wówczas także dyżurów w innych jednostkach na zasadach komercyjnych.

Przedłużenie okresu trwania szkolenia specjalizacyjnego
Niewykonywanie czynności zawodowych w omawianym przypadku w czasie trwania szkolenia specjalizacyjnego zgodnie z programem nie przedłuża okresu trwania szkolenia specjalizacyjnego i nie wymaga odrobienia w okresie późniejszym.

Lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne, który korzysta z uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem lub ze stanem zdrowia wynikających z ustalonej orzeczeniem właściwego organu samorządu lekarskiego czasowej niemożliwości wykonywania niektórych czynności zawodowych w określonych warunkach z przyczyn zdrowotnych, nie może być zobowiązany do pracy w ramach pełnienia dyżuru medycznego w porze nocnej lub w wymiarze łącznie przekraczającym 50 proc. wymiaru czasu pracy w ramach pełnienia dyżuru medycznego przewidzianego programem danej specjalizacji, przez okres korzystania z wyżej wymienionych uprawnień, nie dłużej niż przez łącznie 24 miesiące w czasie odbywania szkolenia specjalizacyjnego zgodnie z programem.

Niewykonywanie tych czynności przez okres dłuższy niż 24 miesiące w czasie trwania szkolenia specjalizacyjnego zgodnie z jej programem przedłuża okres szkolenia specjalizacyjnego o czas nieobecności lekarza w pracy przekraczający 24 miesiące.

Czynności zawodowe w przedłużonym okresie trwania szkolenia specjalizacyjnego mogą być wykonane w ramach pełnienia dyżuru medycznego lub normalnego czasu pracy. Decyzje o formie odbywania przedłużonego okresu trwania szkolenia specjalizacyjnego podejmuje lekarz lub lekarz dentysta w trakcie szkolenia specjalizującego.

Lekarzowi takiemu przysługuje pełne wynagrodzenie za pracę, choćby faktyczny wymiar jego czasu pracy nie osiągnął norm, o których mowa w art. 93 ust. 1 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Za pracę w ramach pełnionego dyżuru medycznego obejmującego czas nieprzerwanego odpoczynku dobowego lekarzowi odbywającemu szkolenie specjalizacyjne przysługuje wynagrodzenie jak za pracę w godzinach nadliczbowych albo na jego wniosek czas wolny.

Przepisy art. 1511 § 1-3 i art. 1512 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy stosuje się odpowiednio.

Godziny czasu pracy w ramach dyżuru medycznego w ramach szkolenia specjalizacyjnego
Godzinami czasu pracy w ramach dyżuru medycznego pełnionego przez lekarza odbywającego szkolenie specjalizacyjne nie uzupełnia się jego normy czasu pracy przypadającej w normalnych godzinach pracy. Niewykonanie normy czasu pracy w normalnych godzinach pracy w danym okresie rozliczeniowym z powodu wykonania pracy w ramach pełnienia dyżuru medycznego lub korzystania z prawa do odpoczynku przez lekarza odbywającego szkolenie specjalizacyjne nie wydłuża okresu tego szkolenia, ani nie obniża wynagrodzenia należnego na podstawie umowy o pracę, o której mowa w art. 16h ust. 1.

Czas pracy w ramach pełnionego dyżuru medycznego oraz okresy odpoczynku zalicza się do czasu trwania szkolenia specjalizacyjnego. Różnicę wynagrodzenia między kosztem pełnienia dyżurów medycznych przez lekarza odbywającego szkolenie specjalizacyjne w trybie rezydentury i środkami finansowymi przekazanymi przez ministra właściwego do spraw zdrowia na pełnienie dyżurów medycznych w porze nocnej, święta i dni wolne pokrywa podmiot leczniczy, w którym lekarz odbył dyżur medyczny.

Dodatek do wynagrodzenia w zamian za pracę w Polsce po szkoleniu specjalizacyjnym
Przepis art. 16j ust. 2b dotyczący przyznania lekarzowi dodatku do wynagrodzenia w zamian za pracę na terytorium kraju w okresie dwóch lat z pięciu po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego rozszerza się o lekarzy dentystów. Uzupełnia się przepisy również o możliwość rezygnacji z pobieranego dodatku. Wysokość zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego lekarza, który odbywa szkolenie specjalizacyjne w ramach rezydentury przyznawane przez ministra właściwego do spraw zdrowia będzie podlegała zróżnicowaniu nie ze względu na rok jej odbywania, ale ze względu na pozytywny wynik PEM, co powinno przyczynić się do zwiększonej koncentracji lekarzy i lekarzy dentystów nad merytorycznym aspektem szkolenia.

Przedłużenie okresu trwania szkolenia specjalizacyjnego
W art. 16l zmienianej ustawy, wychodząc naprzeciw różnym sytuacjom losowym, w jakich znajdują się lekarze odbywający szkolenie specjalizacyjne, wprowadza się regulację prawną umożliwiającą ministrowi do spraw zdrowia wyrażania zgody na przedłużenie okresu trwania szkolenia specjalizacyjnego również po dniu rozwiązania umowy, o której mowa w art. 16h ust. 1 zawartej między lekarzem, a podmiotem leczniczym prowadzącym szkolenie specjalizacyjne. Warunkiem wszczęcia tej procedury będzie konieczność złożenia przez lekarza wniosku w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia rozwiązania umowy.

Powyższa regulacja z jednej strony da możliwość lekarzowi dokończenia szkolenia specjalizacyjnego, a z drugiej strony ograniczać będzie sytuacje wynikające z braku dotychczas odpowiedniej regulacji prawnej, składania takiego wniosku po upływie roku lub kilku lat od dnia rozwiązania umowy dotyczącej realizacji szkolenia specjalizacyjnego, jak to ma miejsce obecnie w odniesieniu do pojedynczych przypadków.

Wprowadzone zostają także przepisy umożliwiające pracodawcy, na wniosek lekarza, skrócenie okresu wcześniejszego wydłużenia umowy w określonych przypadkach nie więcej niż o 30 dni kalendarzowych. Powyższe z kolei jest podyktowane umożliwieniem przystąpienia lekarza do egzaminu PES w najbliższej sesji, bez konieczności półrocznego oczekiwania na kolejną sesję egzaminacyjną.

Wymogi wobec kierownika specjalizacji
W art. 16m zmienianej ustawy wprowadza się nowe przepisy sankcjonujące przyjętą zasadę, że kierownik specjalizacji powinien posiadać zatrudnienie w wymiarze pełnego etatu lub jego równoważnika, co nie pozwoli na odbywanie szkolenia pod nadzorem kierownika zatrudnionego na etaty cząstkowe oraz wprowadza się regulację stanowiącą, że całkowita liczba lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne w danej jednostce akredytowanej nie może być wyższa niż trzykrotność sumy wymiaru etatów lub ich równoważników przypisanych do tej jednostki.

Nowością jest wprowadzenie oprócz kierownika specjalizacji innej osoby przez niego upoważnionej, która może potwierdzać za pomocą SMK wyłącznie realizację przez lekarza poszczególnych elementów szkolenia specjalizacyjnego.

W artykule tym dodaje się również przepisy prawne zobowiązujące kierownika podmiotu prowadzącego szkolenie specjalizacyjne do wykonania określonego zadania kierownika specjalizacji w przypadku tymczasowego jego braku, tj. potwierdzenia za pomocą SMK zrealizowania przez lekarza poszczególnych elementów programu specjalizacji oraz zrealizowania całości szkolenia specjalizacyjnego zgodnie z programem specjalizacji.

Zobowiązuje się także kierownika podmiotu prowadzącego szkolenie specjalizacyjne do monitorowania realizacji przez lekarza w tym podmiocie szkolenia specjalizacyjnego zgodnego z zakresem programu specjalizacji w danej dziedzinie medycyny.

Uzasadnieniem do wprowadzenia powyższych regulacji są liczne uwagi zgłaszane przez lekarzy, którzy po zakończonym szkoleniu nie mogą przystąpić do PES z powodu braku kierownika specjalizacji (różne zdarzenia losowe lub całkowita rezygnacja z pełnienia tej funkcji) i tym samym braku osoby, która potwierdziłaby formalnie lekarzowi odbycie szkolenia, co jest warunkiem obligatoryjnym do przystąpienia do PES.

Zgłaszane uwagi dotyczyły również kierowania lekarzy specjalizujących się do udzielania innych zakresów świadczeń zdrowotnych niż wynikające z programu specjalizacyjnego lub też uniemożliwiania im w określonych terminach odbywania kursów lub staży.

Monitorowanie przebiegu szkolenia specjalizacyjnego
Zobowiązanie kierownika podmiotu prowadzącego szkolenie specjalizacyjne do monitorowania przebiegu szkolenia specjalizacyjnego lekarzy, będzie dodatkowym elementem mobilizującym do realizacji szkolenia w określonym umową czasie, co powinno zapewnić większą rotację i udostępnianie wolnych miejsc specjalizacyjnych dla kolejnych lekarzy czekających na podjęcie szkolenia specjalizacyjnego w określonych dziedzinach medycyny.

Podstawy skrócenia szkolenia specjalizacyjnego
W artykule tym doprecyzowuje się również przepisy mówiące, że dyrektor CMKP może uznać w drodze decyzji administracyjnej okres odbywania szkolenia specjalizacyjnego uznając za równoważne odbyte wcześniej przez lekarza staże bądź kursy, z zastrzeżeniem, iż skrócenie nie może obejmować więcej niż połowę minimalnego czasu trwania szkolenia specjalizacyjnego określonego w przepisach UE.

Okres skrócenia szkolenia wskazuje w opinii zespół powołany przez dyrektora CMKP. Wydana decyzja w zakresie rozstrzygnięcia powinna określać liczbę dni roboczych wraz z proporcjonalna liczbą dni urlopu wypoczynkowego dla tego okresu, o które ulega skrócenie szkolenia specjalizacyjnego oraz powinna wskazywać datę zakończenia szkolenia specjalizacyjnego.

W art. 16n zmienianej ustawy w skład zespołu ekspertów wydającego opinię o równoważności zdobytego poza granicami Polski tytułu specjalisty z tytułem specjalisty zdobytego na terytorium Polski uwzględnia się również konsultanta powołanego przez Ministra Obrony Narodowej oraz przedstawiciela instytutu badawczego.

Doprecyzowuje się także przepisy dotyczące uznawania tytułu specjalisty uzyskiwanego poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W art. 16o zmienianej ustawy, przewiduje się zmianę przepisów dotyczących przypadków, w jakich lekarz nie może realizować lub kontynuować szkolenia specjalizacyjnego tj. zaprzestania wypełniania EKS w okresie dłuższym niż 12 miesięcy (dotychczas 3 miesiące).

Wykreślenie z rejestru lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne
Ponadto, wyposaża się wojewodę, Ministra Obrony Narodowej oraz ministra właściwego do spraw wewnętrznych w narzędzia prawne umożliwiające wydanie z urzędu decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16o ust. 4 stanowiącej o wykreśleniu z rejestru lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne, na podstawie informacji pozyskanych z prowadzonego przez nich rejestru wskazujących na zaistnienie okoliczności upływu okresu, w którym lekarz miał obowiązek ukończyć szkolenie specjalizacyjne.

Powyższe podyktowane jest faktem wielokrotnego odnotowywania braku wpływu do urzędu jakichkolwiek dokumentów potwierdzających i uzasadniających możliwość wydłużenia takiego okresu szkolenia, co wynika z bieżącej identyfikacji grupy lekarzy, którzy nie zgłaszają zakończenia szkolenia specjalizacyjnego po upływie nawet kilku lat od jego pierwotnego terminu upływu realizacji i nie wykazują zainteresowania przystąpieniem do PES.

Wprowadzona regulacja pozwoli na wypełnienie dotychczasowej luki prawnej w tym zakresie.

Obowiązki i prawa przysługujące lekarzowi odbywającemu szkolenie specjalizacyjne
W art. 16oa w zmienianej ustawy, wprowadza się przepisy po raz pierwszy określające zakres praw i obowiązków przysługujących lekarzowi odbywającemu szkolenie specjalizacyjne. Lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne w danej dziedzinie medycyny ma obowiązek realizowania szkolenia specjalizacyjnego, w tym pełnienie dyżurów medycznych zgodnie z programem specjalizacji, utrzymywania stałej współpracy z kierownikiem specjalizacji, udzielania świadczeń opieki zdrowotnej pod nadzorem kierownika specjalizacji lub innego lekarza specjalisty właściwego ze względu na zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych do czasu wydania opinii przez kierownika specjalizacji o możliwości samodzielnego udzielania przez niego świadczeń zdrowotnych, wypełniania EKS oraz doskonalenia zawodowego.

Jednocześnie lekarz odbywający szkolenie specjalizacyjne w danej dziedzinie medycyny ma prawo do udzielania samodzielnie świadczeń zdrowotnych po uzyskaniu pisemnej pozytywnej opinii kierownika specjalizacji, w tym samodzielnego stosowania metod diagnostycznych i leczniczych, wydawania zleceń lekarskich, wydawania skierowań na badania laboratoryjne oraz inne badania diagnostyczne, prowadzenia dokumentacji medycznej, udzielania informacji o stanie zdrowia pacjenta, zlecania wykonania czynności pielęgnacyjnych, stwierdzania zgonu, wystawiania recept, wydawania orzeczeń lekarskich, a także ma prawo do płatnego urlopu szkoleniowego zgodnego z przepisami ustawy oraz płatnego urlopu na samokształcenie realizowanych w ramach szkolenia specjalizacyjnego.

Powyżej wskazane prawa przysługujące lekarzowi odbywającemu specjalizację niezbędne są dla określenia formalnego statusu tego lekarza w systemie opieki zdrowotnej również po zakończeniu programu specjalizacji do czasu uzyskania dyplomu lekarza specjalisty. Dodany do ustawy art. 16r ust. 11 rozstrzyga tę kwestię ostatecznie, co staje się podstawą do właściwego umiejscowienia takiego lekarza w przepisach dotyczących realizacji  świadczeń zdrowotnych ze środków publicznych. Powyższa regulacja wypełnienia dotychczasową lukę prawną w tym zakresie.

Państwowy Egzamin Modułowy
W dodanych art. 16pa-16pi zmienianej ustawy, wprowadza się po raz pierwszy do porządku prawnego Państwowy Egzamin Modułowy, do którego lekarz może przystąpić po zakończeniu pierwszego roku modułu podstawowego albo po zakończeniu pierwszego roku modułu jednolitego.

Kierownik specjalizacji potwierdzać będzie w SMK uprawnienia lekarza do przystąpienia do PEM. Zasady składania wniosku przez lekarza chcącego przystąpić do PEM będą podobne jak zasady składania wniosku do PES.

W przypadku zgłoszenia do PEM po raz trzeci i kolejny lekarz ponosić będzie opłatę określoną przez dyrektora CEM w wysokości nie wyższej niż 10 proc. przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród za rok ubiegły, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” w roku poprzedzający rok, w którym wnoszona jest opłata.

Dyrektor CEM organizować będzie PEM we współpracy z właściwymi wojewodami. PEM przeprowadzany będzie w miejscach i terminach ustalonych przez dyrektora CEM w dwóch sesjach wiosennej i jesiennej. Dyrektor CEM zawiadamiać będzie lekarza o miejscu i terminie egzaminu oraz nadanym numerze kodowym. Zawiadomienie będzie przekazywane za pomocą SMK lub środków komunikacji elektronicznej nie później niż 14 dni przed terminem danego egzaminu.

Lekarzowi przysługiwać będzie urlop szkoleniowy w wymiarze 2 dni w roku kalendarzowym na przystąpienie do PEM. Za czas urlopu szkoleniowego lekarz zachowywać będzie prawo do wynagrodzenia. W celu przeprowadzania PEM dyrektor CEM powoływać będzie Państwową Komisję Egzaminu Modułowego, zwaną dalej „PKEM”. PEM przeprowadzane będzie w obecności co najmniej trzech członków PKEM.

Członkom zespołu egzaminacyjnego przeprowadzającego dany PEM przysługiwać będzie wynagrodzenie za udział w pracach tego zespołu w wysokości nie wyższej niż 500 złotych dla przewodniczącego i nie wyższej niż 300 złotych dla członków, zwrot kosztów związanych z podróżą służbową oraz zwolnienie od pracy w dniu posiedzenia zespołu egzaminacyjnego, bez zachowania prawa do wynagrodzenia.

PEM może być przeprowadzany przy pomocy przedstawicieli CEM, wykonujących czynności technicznoadministracyjne. Osoba taka nie wchodzi w skład PKEM. Osobie takiej przysługiwać będzie wynagrodzenie w wysokości nie wyższej niż 200 złotych za prace przy przeprowadzeniu danego egzaminu.

PEM będzie składany w formie testu, składającego się z 100 pytań zawierających pięć odpowiedzi, z których tylko jedna będzie prawidłowa. Pytania testowe oraz test opracowywać będzie i ustalać CEM w porozumieniu z konsultantem krajowym właściwym dla danej dziedziny medycyny lub jego przedstawicielem odrębnie dla każdej dziedziny medycyny. Testy na każdy nowy termin egzaminu PEM składają się z 30 proc. nowych pytań i 70 proc. pytań wybranych z bazy pytań PEM. Nowe pytania i testy będą opracowywane, przetwarzane, dystrybuowane i przechowywane w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osobom innym niż uczestniczące w ich opracowaniu, przetwarzaniu, dystrybuowaniu i przechowywaniu, przeprowadzaniu PEM lub sprawującym nadzór nad ich przeprowadzeniem.

Dyrektor CEM utworzy bazę pytań PEM oraz określi minimalną liczbę pytań zawartą w tej bazie. Bazę posiadanych pytań PEM dyrektor CEM udostępnić będzie na stronie internetowej CEM.

Pytania testowe wraz z poprawnymi odpowiedziami po ich wykorzystaniu na egzaminie publikowane będą w terminie 7 dni, od dnia przeprowadzenia egzaminu, na stronie internetowej CEM oraz gromadzone w bazie pytań PEM.

Na stronie internetowej CEM, oraz za pomocą SMK, publikować się będzie wykaz źródeł bibliograficznych w języku polskim ze wskazaniem określonych rozdziałów oraz wskazaniem wytycznych właściwych towarzystw naukowych, z których przygotowywane są pytania do testu. W sytuacji, gdy do PEM z danej dziedziny zgłosi się mniej niż 100 osób, dyrektor CEM będzie mógł przeprowadzić egzamin w formie testu komputerowego.

Osoba zdyskwalifikowana nie będzie mogła przystąpić do PEM w kolejnym najbliższym terminie egzaminu przypadającym po dniu dyskwalifikacji. PEM uważać się będzie za zaliczony z wynikiem pozytywnym po uzyskaniu przez lekarza co najmniej 60% możliwej do uzyskania maksymalnej liczby punktów.

Lekarzowi, który złożył PEM, dyrektor CEM wydawać będzie świadectwo złożenia PEM w terminie 21 dni od dnia złożenia egzaminu. Lekarz, który uzyskał wynik negatywny PEM, będzie mógł do niego przystąpić ponownie w innym terminie. Negatywny wynik PEM nie będzie przeszkodą do dalszej kontynuacji szkolenia. Złożenie PEM będzie warunkiem możliwości wnioskowania o przystąpienia do PES. Pozytywny wynik PEM uprawniać będzie lekarza do samodzielnego pełnienia dyżuru medycznego.

Na przystąpienie do PEM będzie przysługiwać dwa dni urlopu szkoleniowego. Minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia:
1) szczegółowy sposób zgłaszania się i tryb dopuszczania do PEM;
2) sposób obliczania wysokości opłaty, o której mowa w art. 16pb ust. 1;
3) szczegółowy sposób i tryb składania PEM oraz ustalania jego wyników;
4) tryb powoływania PKEM;
5) wysokość wynagrodzenia dla członków i przewodniczących zespołów egzaminacyjnych, o których mowa w art. 16pc ust. 5 oraz osób, o których mowa w art. 16pc ust. 9;
6) wzór oświadczenia, o którym mowa w art. 14b ust. 8, dla członków PKEM;
7) wzór świadectwa, o którym mowa w art. 16ph ust. 1;
8) szczegółowy tryb unieważniania PEM;
9) wzór świadectwa złożenia PEM;
10) tryb wydawania przez dyrektora CEM duplikatu albo odpisu świadectwa złożenia PEM oraz sposób uiszczania opłaty, o której mowa w art. 16ph ust. 3;
11) tryb dokonywania przez dyrektora CEM wymiany świadectwa złożenia PEM oraz sposób uiszczania opłaty, o której mowa w art. 16ph ust. 3.

Weryfikacja merytoryczna odbycia szkolenia specjalizacyjnego
W art. 16r zmienianej ustawy przyznaje się uprawnienie dla konsultantów wojewódzkich w poszczególnych dziedzinach medycyny, a nie jak dotychczas wyłącznie konsultantów krajowych, do weryfikacji merytorycznej odbycia szkolenia specjalizacyjnego przez lekarzy zgodnie z programem specjalizacji na terenie danego województwa, z uwagi na zbyt duże obciążenie konsultantów krajowych dokumentacją napływającą ze wszystkich ośrodków akredytowanych.

Konsultanci krajowi utrzymają dotychczasowe kompetencje w tym zakresie w przypadku braku konsultanta wojewódzkiego oraz jako organ pomocniczy wojewodów w przypadku pojawienia się wątpliwości dotyczącej oceny przebiegu szkolenia. Dotychczas przepisy nie wskazywały możliwości weryfikacji raz wydanej oceny. W artykule tym dodaje się także nowy przepis formalizujący status lekarza w systemie opieki zdrowotnej, który ukończył szkolenie specjalizacyjne, a nie złożył pozytywnie egzaminu PES. Przepis zrównuje jego status uprawnień ze statusem lekarza odbywającego specjalizację, o którym mowa w art. 16oa ust. 2 do czasu pozytywnego złożenia PES.

Powyższa regulacja jest niezbędna w celu warunków, jakie powinna spełniać kadra lekarska realizująca świadczenia gwarantowane finansowane ze środków publicznych. W art. 16rb zmienianej ustawy doprecyzowano, iż lekarz, który uzyskał potwierdzenie zakończenia szkolenia specjalizacyjnego oraz lekarz, który ma uznany dorobek zawodowy i naukowy w zakresie określonym przepisami ustawy, a także lekarz dentysta, który ma uznany dorobek zawodowy i naukowy mogą wystąpić do dyrektora CEM z wnioskiem o przystąpienie do PES.

Uprawnienia lekarzy związane z przystępowaniem do PES
W art. 16t zmienianej ustawy wprowadza się nowe przepisy określające w sposób szczegółowy uprawnienia lekarzy związane z przystępowaniem do PES. Lekarze będą mogli przystępować do PES już po zakończeniu przedostatniego roku szkolenia.

Testy na każdy nowy termin egzamin PES składać się będą z 30 proc.  nowych pytań i 70 proc. pytań wybranych z bazy pytań PES, o której mowa w ust. 5.

Nowe pytania i testy będą opracowywane, przetwarzane, dystrybuowane i przechowywane w sposób uniemożliwiający dostęp do nich osobom innym niż uczestniczące w ich opracowaniu, przetwarzaniu, dystrybuowaniu i przechowywaniu, przeprowadzaniu PES lub sprawującym nadzór nad ich przeprowadzeniem.

Pytania testowe wraz z poprawnymi odpowiedziami po ich wykorzystaniu będą, podobnie jak przy PEM, publikowane na stronie internetowej CEM oraz gromadzone w bazie pytań PES udostępnianej również na stronie internetowej CEM.

Zadania i pytania egzaminu ustnego PES będą opracowywane, przetwarzane, dystrybuowane i przechowywane w sposób uniemożliwiający dostęp do nich przez osoby inne niż uczestniczące w ich opracowywaniu, przetwarzaniu, dystrybuowaniu i przechowywaniu, przeprowadzające PES lub sprawujące nadzór nad ich prowadzeniem.

W SMK na rok przed egzaminem publikowany będzie zakres merytoryczny PES dla danej dziedziny wraz z podaniem wykazu źródeł bibliograficznych w języku polskim do poszczególnych działów i dokładnych wytycznych odpowiednich towarzystw naukowych, z których układane będą pytania do PES.

Lekarz będzie mógł przystąpić do PES w terminie 5 lat od dnia potwierdzenia zakończenia szkolenia, przy czym ta reguła dotyczyć będzie wyłącznie lekarzy przystępujących po raz pierwszy do szkolenia specjalizacyjnego od daty wejścia w życie przepisów ustawy.

Lekarzom, którzy złożyli z wynikiem pozytywnym PES dyplom będzie wydawany wyłącznie po ukończeniu szkolenia specjalizacyjnego.

Certyfikat umiejętności zawodowej
W art. 17 zmienianej ustawy dokonuje się na nowo określenia zasad organizacji i potwierdzania nabywania umiejętności z zakresu danej dziedziny medycyny albo kilku dziedzin medycyny lub udzielania określonego świadczenia zdrowotnego, które nazwane zostały „umiejętnościami zawodowymi”. Certyfikat umiejętności będzie przyznawane przez towarzystwo naukowe o zasięgu krajowym właściwe dla danej umiejętności zawodowej wpisane.

Warunkiem dopuszczenia właściwego towarzystwa naukowego do potwierdzenia uzyskania danej umiejętności zawodowej będzie zapewnienie jawności źródeł finansowania działalności oraz wynagradzania członków zarządu. Informacje te zamieszczać się będzie na stronie internetowej towarzystwa naukowego.

Warunkiem niezbędnym do wypełnienia przez towarzystwo naukowe będzie uzyskanie wpisu w rejestrze prowadzonym przez dyrektora CMKP, który będzie obowiązany dokonać wpisu towarzystwa naukowego do rejestru w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku o wpis zawierającego: numer i datę wpisu towarzystwa naukowego, nazwę towarzystwa naukowego, siedzibę i adres, formę organizacyjno-prawną towarzystwa naukowego, określenie umiejętności zawodowych certyfikowanych przez towarzystwo oraz numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, o ile towarzystwo naukowe taki numer posiada, oraz numer identyfikacji podatkowej (NIP).

Towarzystwo naukowe w celu przeprowadzenia szkolenia sporządzać będzie regulamin organizacji i przeprowadzenia certyfikacji.

Procedura certyfikacji podlegać będzie kontroli CMKP. Minister właściwy do spraw zdrowia, po zasięgnięciu opinii Naczelnej Rady Lekarskiej, określi w drodze rozporządzenia rodzaje umiejętności zawodowych wraz z ich kodami, w których można uzyskać certyfikat umiejętności oraz szczegółowe kwalifikacje lekarzy stanowiące warunek ubiegania się o certyfikat umiejętności zawodowej.

Przewiduje się, że na nowo określona organizacja szkolenia, jak również na nowo określony katalog umiejętności zawodowych będzie dopełnieniem kwalifikacji zawodowych lekarzy i lekarzy dentystów, co umożliwi w szybszym trybie zwiększenie liczby lekarzy, którzy zapewnią pacjentom realizację, w sposób wykwalifikowany i gwarantujący bezpieczeństwo, określonych świadczeń zdrowotnych.

Dopełnienie obowiązku doskonalenia zawodowego
W art. 18 zmienianej ustawy wprowadza się przepis wskazujący, że dopełnienie obowiązku doskonalenia zawodowego lekarzy potwierdzać będzie za pomocą SMK okręgowa rada lekarska oraz dokonując wpisu w rejestrze lekarzy na podstawie przedłożonej przez lekarza indywidualnej ewidencji przebiegu doskonalenia zawodowego oraz dokumentacji potwierdzającej odbycie określonych form doskonalenia zawodowego.

Powyższe nie będzie dotyczyć lekarza oraz lekarza dentysty, który przebywa na urlopie macierzyńskim albo na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby przekraczającej łącznie 50 proc. okresu rozliczeniowego. Okręgowa rada lekarska powiadamia, za pomocą SMK, lekarza o braku dopełnienia obowiązku doskonalenia zawodowego.

Lekarzowi i lekarzowi dentyście zatrudnionemu w ramach umowy o pracę, który nie realizuje w danym roku kalendarzowym szkolenia specjalizacyjnego przysługuje 6 dni płatnych na samokształcenie. Finansowanie doskonalenia zawodowego będzie pokrywać lekarz, lekarz dentysta, albo będzie mógł pokryć podmiot leczniczy zatrudniający lekarza, okręgowa izba lekarska lub Naczelna Izba Lekarska, Wojskowa Izba Lekarska lub podmiot organizujący szkolenie. Powyższe umożliwi w większym stopniu dofinansowywanie lekarzom odbywania różnych form doskonalenia zawodowego.

W artykule tym dodaje się także przepis nakładający na kierownika podmiotu leczniczego zatrudniającego lekarza, obowiązek umożliwienia lekarzowi realizacji doskonalenia zawodowego. Powyższe jest wynikiem zgłaszania przez środowisko lekarzy wielokrotnego blokowania przez przełożonych możliwości realizacji tego obowiązku, w szczególności kiedy wiązało się to z opuszczeniem miejsca pracy.

Jednostki prowadzące ustawiczny rozwój zawodowy
W art. 19-19c zmienianej ustawy następuje ujednolicenie terminologii związanej z ustawicznym rozwojem zawodowym oraz wskazuje się jednostki, które mogą prowadzić ustawiczny rozwój zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów, z wyłączeniem szkolenia w zakresie umiejętności zawodowych.

Doprecyzowuje się, że administratorem danych osobowych rejestru, o którym mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 jest właściwa okręgowa rada lekarska oraz Naczelna Rada Lekarska.

W art. 19f zmienianej ustawy doprecyzowuje się przepis dotyczący pełnienia funkcji kierownika specjalizacji o warunek utrzymywania przez niego w czasie kierowania szkoleniem specjalizacyjnym pełnego etatu lub równoważnego czasu pracy zapewniającego nadzór nad realizacją określonego programu specjalizacji.

W artykule tym wprowadzono także konieczność zawierania pisemnych porozumień z inną jednostką akredytowaną do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego, w przypadku braku możliwości odbycia części szkolenia w podmiocie, który zawarł w tej sprawie umowę z lekarzem.

Nowością jest wprowadzenie przepisu konieczności posiadania przez jednostkę szkolącą opracowanego i wdrożonego zakładowego planu realizacji szkolenia specjalizacyjnego dla określonych dziedzin medycyny zgodnego z programami szkolenia specjalizacyjnego realizowanymi na terenie tego podmiotu leczniczego.

Powyższe ma zapewnić porządek organizacyjny w sytuacjach realizacji w danej jednostce szkolenia specjalizacyjnego dla wielu lekarzy w różnych dziedzinach medycyny jednocześnie oraz powinno określać zakres i sposób podjęcia niezbędnej współpracy z innymi jednostkami akredytowanymi.

Wprowadzenie tej regulacji stanowi pokłosie próby zniwelowania sytuacji zgłaszanych przez młodych lekarzy, a dotyczących braków właściwego koordynowania przebiegu szkolenia specjalizacyjnego oraz braku pozyskania w jednostce szkolącej dokumentu stanowiącego swoistą instrukcję organizacji szkolenia w danym podmiocie leczniczym.

W przypadku zmiany formy prawnej jednostki akredytowanej albo jej reorganizacji jednostka ta może prowadzić szkolenie specjalizacyjne lub staż kierunkowy przez okres nie dłuższy niż sześć miesięcy od dnia zaistnienia takiej zmiany lub dnia reorganizacji pod warunkiem złożenia oświadczenia o spełnianiu akredytacji.

Każda jednostka, która przestanie spełniać ustawowe wymagania do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego, w tym staży kierunkowych ma obowiązek złożenia szczegółowej informacji o przeprowadzonej zmianie formy prawnej lub o zakresie reorganizacji jednostki do wojewody i dyrektora CMKP. W celu uzyskania opinii zespołu ekspertów dotyczącej potwierdzenia ciągłości akredytacji jednostka występuje do dyrektora CMKP w terminie nie później niż 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o spełnianiu ustawowych wymagań.

Wprowadzony termin ma zapobiegać występującym obecnie sytuacjom kiedy jednostki, co do których istniał niezwłoczny obowiązek przedłożenia informacji o spełnieniu warunków organizacyjnych i kadrowych do szkolenia specjalizacyjnego, przedkładały tę informację nawet po upływie roku. W przypadku braku spełnienia ustawowych wymogów akredytacyjnych dyrektor CMKP będzie skreślał podmiot w drodze decyzji z listy jednostek akredytowanych do prowadzenia szkolenia specjalizacyjnego.

Kursy w formie e-learningowej
W art. 19g zmienianej ustawy usankcjonowana zostaje możliwość odbywania kursów również w formie e-learningowej. Niezależnie od tego jednostka prowadząca szkolenie oddelegowywać będzie lekarza do udziału we właściwych kursach szkoleniowych zgodnie z przyznaną przez dyrektora CMKP kwalifikacją do udziału w nich.

Wprowadzona regulacja ma zapobiegać wstrzymywaniu przez przełożonych delegowania lekarzy odbywających szkolenie do udziału w kursach specjalizacyjnych, efektem czego nawarstwiają się im braki w realizacji programu szkolenia, natomiast ze strony organizatorów kursów występuje konieczność przeprowadzania szkolenia przy minimalnej liczbie kilku uczestników, pomimo, iż wcześniej lista zgłoszeń wypełniała wszystkie kilkadziesiąt miejsc.

Dyrektor CMKP w porozumieniu z jednostkami uprawnionymi do ustawicznego rozwoju zawodowego, a w zakresie medycyny rodzinnej wskazany przez dyrektora CMKP instytut badawczy, koordynować będą organizację kursów szkoleniowych objętych programem danej specjalizacji zgodnie z wymogami odpowiednich specjalizacji oraz liczbą i rozmieszczeniem regionalnym lekarzy odbywających szkolenie specjalizacyjne w poszczególnych dziedzinach medycyny.

Kursy specjalizacyjne dla lekarzy dentystów, którzy nie odbywają szkolenia specjalizacyjnego
Nowością będzie także wprowadzenie przepisu dającego możliwość korzystania z kursów specjalizacyjnych przez lekarzy dentystów, którzy nie odbywają szkolenia specjalizacyjnego, w zakresie dostępnych wolnych miejsc na kursie. Warunki uczestnictwa takich lekarzy w kursach szkoleniowych określać będzie jednostka organizująca kurs w porozumieniu z dyrektorem CMKP. Powyższe rozwiązanie pozwoli zapewnić efektywne wykorzystanie wszystkich miejsc szkoleniowych na kursach specjalizacyjnych dentystycznych, których liczba organizacji jest mała w stosunku do łącznej liczby kursów organizowanych dla lekarzy, a także pozwoli lekarzom dentystom pogłębić wiedzę i umiejętności zawodowe przekładające się na bezpieczeństwo zdrowia pacjentów.

Nadzór nad realizacją szkolenia specjalizacyjnego
W art. 19h zmienianej ustawy rozszerza się zakres prowadzonego przez dyrektora CMKP nadzoru nad realizacją szkolenia specjalizacyjnego o kontrolę spełniania warunków organizacyjnych określonych w art. 19f ust. 2 i 3. Dyrektor CMKP może zlecić realizację kontroli w zakresie medycyny rodzinnej instytutowi badawczemu. Instytut w ramach czynności kontrolnych oraz dostępnych form monitoringu systemu specjalizacji w zakresie medycyny rodzinnej opracowywać będzie raport o stanie realizacji kształcenia specjalizacyjnego w danym roku.

W art. 19i zmienianej ustawy do zespołu kontrolnego zostaje dodany przedstawiciel Naczelnej Rady Lekarskiej posiadający stopień naukowy doktora habilitowanego. Jeżeli w toku kontroli zostanie stwierdzone rażące naruszenie przepisów prawa lub warunków określonych w ustawie, dyrektor CMKP będzie miał prawo wykreślić kontrolowany podmiot z listy jednostek akredytowanych. Od tej decyzji przysługiwać będzie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

W art. 19j zmienianej ustawy doprecyzowuje się zakres monitorowania systemu ustawicznego rozwoju zawodowego, jako zadania polegającego w szczególności na: rejestrowaniu danych i prowadzeniu rejestrów, list lub innych wykazów, przetwarzaniu danych dotyczących liczby jednostek szkolących i miejsc szkoleniowych, badaniu poprawności funkcjonowania poszczególnych procedur szkoleniowych oraz realizacji określonych programów szkoleniowych na każdym ich etapie, badaniu poprawności realizowania zadań przez osoby bezpośrednio nadzorujące lekarzy odbywających szkolenie lub bezpośrednio kierujące ich szkoleniem. Powyższy przepis ma stanowić formalne uprawnienie dla każdego organizatora szkolenia na każdym jego etapie nie tylko do rejestrowania określonych danych, ale także do sporządzania z nich ocen i analiz.

W art. 19k – 19n zmienianej ustawy sankcjonuje się wprowadzenie monitorowania szkolenia specjalizacyjnego przez ankiety wypełniane przez lekarzy po odbytym szkoleniu. Powyższe pozwoli w sposób rzeczywisty zapoznać się z obiektywną, jak się wydaje, oceną szkolenia przedstawianą z perspektywy samych lekarzy. Wypełnianie ankiet przez uczestników szkolenia będzie obowiązkowe. W ramach monitorowania systemu ustawicznego rozwoju zawodowego, dyrektor CMKP będzie miał prawo żądania pisemnych informacji i wyjaśnień dotyczących warunków i przebiegu szkolenia.

Eksperyment medyczny
W art. 21–29 zmienianej ustawy następuje aktualizacja przepisów dotyczących eksperymentu medycznego, bowiem dotychczasowe przepisy są przestarzałe i nie oddają w sposób rzeczywisty ich bieżącego przebiegu z zachowaniem praw pacjentów, kobiet ciężarnych, zakazie przeprowadzania ich na dziecku nienarodzonym, osobie ubezwłasnowolnionej żołnierzu i innej osobie pozostającej w zależności hierarchicznej ograniczającej swobodę dobrowolnego wyrażania zgody, osobie pozbawionej wolności albo poddanej detencji albo osobie posiadającej pełną zdolność do czynności prawnych, lecz nie będącej w stanie z rozeznaniem i dobrowolnie wypowiedzieć opinii w sprawie swego uczestnictwa w eksperymencie.

Nie mogą być stosowane żadne zachęty ani gratyfikacje finansowe, z wyjątkiem rekompensaty poniesionych kosztów. Udział w eksperymencie nie może opóźnić ani pozbawiać jego uczestnika procedur profilaktycznych, diagnostycznych lub terapeutycznych, które są konieczne medycznie.

Podczas eksperymentu zapewnia się uczestnikowi przypisanemu do grupy kontrolnej stosowanie sprawdzonych metod zapobiegania, diagnozowania lub leczenia. Stosowanie placebo jest dopuszczalne jedynie gdy nie ma żadnych metod o udowodnionej skuteczności albo jeżeli wycofanie lub wstrzymanie takich metod nie stanowi niedopuszczalnego ryzyka lub obciążenia dla uczestnika eksperymentu.

Uczestnik eksperymentu lub inny podmiot uprawniony do udzielenia zgody na eksperyment medyczny może ją cofnąć w każdym stadium eksperymentu.

Dodatkowo w art. 58 wprowadza się kary finansowe za prowadzenie eksperymentu medycznego bez stosownej zgody lub zezwolenia.

Prawo wykonywania zawodu
Lekarz, lekarz dentysta, który otrzyma dokument prawo wykonywania zawodu na czas i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym będzie wpisany na listę członków tej izby lekarskiej, która wydała to prawo.

Jednakże ten sam lekarz, lekarz dentysta, który otrzyma dokument prawo wykonywania zawodu na czas i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym nie będzie mógł wybierać i być wybieranymi do organów izb lekarskich z uwagi na fakt, iż nie posiada prawa wykonywania zawodu w Polsce na czas nieoznaczony.

Jednocześnie lekarz ten będzie poddawany pod ocenę sądu lekarskiego, w przypadku zaistnienia okoliczności wskazujących na nieprawidłowości w realizacji udzielania przez niego świadczeń zdrowotnych, czego konsekwencją może być odebranie prawa wykonywania zawodu na czas i miejsce zatrudnienia w podmiocie leczniczym.

Projekt przewiduje, iż ustawa wejdzie w życie 1 stycznia 2020 r., z wyjątkiem przepisów dotyczących m.in.:
1) udostępniania danych w SMK,

warunków przyznawania prawa wykonywania zawodu,

braku przyznawania częściowego dostępu do wykonywania zawodu lekarza i lekarza dentysty,

czasowego udziału lekarzy bez prawa wykonywania zawodu na Polski w nauczaniu lub konsyliach lekarskich,

prowadzenia szkolenia w oparciu o symulowane warunki kliniczne,

uznania dotychczasowego dorobku naukowego i zawodowego lekarza i lekarza dentysty za równoznaczny ze zrealizowaniem części lub całości szkolenia specjalizacyjnego i dopuszczenia do PES,

warunków przystępowania do procedury kwalifikacji na tryb rezydencki,

wskazania zakresu programu specjalizacyjnego, jako obowiązkowego do realizacji w trakcie szkolenia,

wprowadzenia lekarza dentysty, jako uprawnionego do pobierania wyższego wynagrodzenia w ramach tzw. „bonu patriotycznego” oraz doprecyzowania przepisów w tym zakresie,

doprecyzowania warunków realizacji szkolenia specjalizacyjnego w zakresie niezbędnym do dostosowania do bieżących potrzeb, w tym dotyczących kierowników specjalizacji oraz uznawania odbytych staży i kursów,

nadania uprawnień i obowiązków lekarzom w trakcie specjalizacji, procedury zatwierdzania ukończenia szkolenia,

bezpłatnego podejścia do drugiego terminu egzaminu PES w przypadku braku jego zaliczenia w pierwszym terminie,

doszczegółowienia warunków akredytacji w zakresie dostosowania do bieżących potrzeb, w tym zawierania pisemnych porozumień z innymi podmiotami, w celu umożliwienia zrealizowania przez lekarzy programu specjalizacji oraz aktualizowania danych jednostki akredytowanej i wskazywania nowego miejsca szkoleniowego,

realizowania kursów specjalizacyjnych w formie e-learningowej,

- które wejdą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2) wprowadzenia do SMK czynności związanych z nowymi przepisami dotyczącymi realizacji stażu podyplomowego,

uznania dyplomu lekarza albo lekarza dentysty uzyskanego w państwie trzecim w drodze nowego jednolitego egzaminu nostryfikacyjnego,

umożliwienia kierownikom podmiotów leczniczych zatrudnienia na określony czas i tylko w danym podmiocie lekarzy specjalistów spoza UE,

wprowadzenia nowych zasad organizacji LEK/LDEK,

organizacji i realizacji PEM,

wprowadzenia centralnego systemu kwalifikacji na wolne miejsca specjalizacyjne,

weryfikacji zakresu programu specjalizacyjnego,

zróżnicowanie wysokości zasadniczego wynagrodzenia miesięcznego w zależności od zdanego PEM,

możliwości przystąpienia do PES przed ukończeniem szkolenia specjalizacyjnego,

posiadania opracowanego i wdrożonego zakładowego planu realizacji szkolenia dla danych dziedzin medycyny zgodnego z programami szkolenia specjalizacyjnego

– które wejdą w życie 1 stycznia 2021 r.