Prof. Górska: próbujemy przekonać społeczeństwo, że warto mieć zdrowe dziąsła

Ewa Nieckuła
17-05-2019, 07:59
Higiena jamy ustnej została umieszczona w piramidzie żywnościowej, jako jeden warunków dobrego zdrowia ogólnego, obok aktywności fizycznej i diety. To duży krok w upowszechnianiu wiedzy na temat tego, jak ważne są zdrowe dziąsła. O bilansie wiedzy na temat związku bakterii periodontogennych i chorób ogólnych infoDENT24.pl rozmawia z prof. Renatą Górską, prezes Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego.

Ewa Nieckuła ifnoDENT24.pl: Wiadomo że chore przyzębie może być przyczyną poważnych problemów ze zdrowiem ogólnym. Od jak dawna naukowcy badają ten związek?
Prof. dr hab. n. med. Renata Górska, kierownik Zakładu Chorób Błony Śluzowej i Przyzębia WUM, konsultant krajowy w dziedzinie periodontologii, prezes Polskiego Towarzystwa Periodontologicznego: Wiele prac naukowych na ten temat ukazało się w ostatnich 30-40 latach.  Mój zakład zajął się badaniem związku zapalenia przyzębia z chorobami ogólnymi dwadzieścia lat temu. Mamy tu duże doświadczenie. Z roku na rok przybywa wiedzy opartej na badaniach epidemiologicznych, klinicznych, laboratoryjnych. Badania epidemiologiczne dostarczają nam wiedzy pośredniej, bo na ich podstawie możemy na przykład stwierdzić, że pacjenci  z chorobą przyzębia np. w obserwacji  15 letniej, częściej zapadają na choroby sercowo-naczyniowe. Badania kliniczne dowiodły,  m.in. są to prace mojego zespołu, że bakterie występujące w biofilmie nazębnym są także obecne w blaszce miażdżycowej, która była pobierana podczas zabiegów  wykonywania "by-passów". 

Są również badania, które wykazują, że te same bakterie występują w mózgu   albo w płynie mózgowo - rdzeniowym osób z chorobą Alzheimera. Z kolei Fusobacterium nukleatum znaleziono  w jednostce płodowo-łożyskowej, ale również w jamie ustnej kobiety ciężarnej, a w dodatku i jej partnera. A to świadczy o translokacji tych bakterii.

Z badań klinicznych  wiemy, że  choroby przyzębia wpływają nie tylko na wystąpienie, ale i przebieg chorób m.in. cukrzycy. Związek  ten jest  dwukierunkowy,  świadczą o tym badania, które wskazują, że leczenie zapalenia przyzębia powoduje zmniejszenie poziomu hemoglobiny glikowanej, a kontrolowana glikemia powoduje lepszy stan tkanek przyzębia.

Czy ten związek jest równie dobrze udowodniony w przypadku innych chorób?
Jeśli chodzi o wpływ zapalenia przyzębia na raka trzustki, to brak szeroko zakrojonych badań. Zdecydowanie więcej badań dotyczy chorób sercowo-naczyniowych, które może nie wskazują bezpośrednio, że zapalenie przyzębia uznać można za czynnik ryzyka, taki jak  otyłość czy nadciśnienie,  ale  uważamy, że jest to czynnik predysponujący  do wystąpienia chorób układu krążenia. Bakterie periodontogenne przenikają przez uszkodzony nabłonek w jamie ustnej, biorą udział przy formowaniu i destabilizacji blaszki miażdżycowej.

Czy ta wiedza jest powszechna w programach nauczania lekarzy i lekarzy dentystów?
Jest lepiej, gdyż zwiększyła się liczba godzin dla studentów medycyny w zakresie propedeutyki stomatologii. A to już dużo.  Asystenci z mojego zakładu mają wykłady na temat związku przyzębia z chorobami ogólnymi. Ja sama niedawno miałam wykład dla laryngologów i dla diabetologów. Zatem lekarze interesują się tym problemem i nie jest to temat im zupełnie obcy. Jeśli chodzi natomiast o wydział lekarsko-dentystyczny, to z całą pewnością naszym studentom tej wiedzy nie brakuje.

Niestety choroby przyzębia jako potencjalne zagrożenie dla zdrowia ogólnego nie istnieją w świadomości pacjentów
Dlatego staramy się przynajmniej raz w roku szeroko propagować tę wiedzę.  Tak jak teraz z okazji Dnia Zdrowia Dziąseł. Przecieramy ścieżki, podobnie jak jeszcze  niedawno prof. Witold  Zatoński próbował przekonywać społeczeństwo, że dieta śródziemnomorska i rzucenie palenie są dobre dla zdrowa. Zmiana w świadomości wymaga wielu lat ciężkiej pracy. W tym roku udało nam się z prof.  Mirosławem Jaroszem umieścić w piramidzie żywienia higienę jamy ustnej. W najnowszej wersji piramidy widnieje szczoteczka i pasta do zębów.  Wszyscy mówią o pieniądzach na opiekę zdrowotną, tymczasem higiena jamy ustnej żadnych wielkich nakładów nie wymaga. 

Raz po raz pojawiają się doniesienia na temat prac nad szczepionką na paradontozę, czy długo jeszcze będziemy na nią czekać?
Badania są prowadzone głównie w ośrodku w Melbourne w Australii. Do tej pory trwały tylko badania laboratoryjne, a teraz rozpoczęto tam już badania kliniczne. Drugim ośrodkiem jest grupa badawcza prof. Jana Potempy z Uniwersytetu Jagiellońskiego. O szczepionkach na choroby przyzębia mówi się od 1996 roku. Myślę że możemy się spodziewać przełomu w najbliższych latach, ale czy ta szczepionka wyeliminuje zapalenie przyzębia? Nie jestem tego pewna.

Czy może Pani zdradzić swoje plany na najbliższą przyszłość? W ubiegłym roku była Pani moderatorem części naukowej Warsaw Dental Medica Show. Czy i teraz będzie Pani zaangażowana w organizację tego wydarzenia?
Tak, organizuję tam sesję m.in. dotyczącą stomatologii estetycznej z uwzględnieniem różnych dziedzin stomatologii na podstawie przypadków klinicznych. Zaprosiłam wybitnych wykładowców, m in. doc. Ewę Czochrowską, doc. Pawła Plakwicza i dr. Macieja Żarowa.  Będziemy przedstawiać pacjentów z chorobą przyzębia  i każdy z prowadzących będzie omawiał najlepsze sposoby rozwiązania problemu. Przyjęliśmy formułę praktyczną, ponieważ teoretyczne konferencje są bardzo ważne, ale najbardziej korzystają z nich pracownicy naukowi. A my mamy nadzieję, że na tę sesję przyjdą lekarze z gabinetów prywatnych.  Będziemy się dzielić  wiedzą praktyczną firmowaną przez bardzo dobrych lekarzy i wykładowców akademickich. 

Ponadto Polskie Towarzystwo Periodontologii organizuje 23 listopada bardzo ciekawe seminarium z udziałem jednego z twórców nowej klasyfikacji chorób przyzębia, która ukazała się rok temu. Opracowaliśmy ją i została opublikowana w postaci monografii pod moją redakcją i przy współudziale moich pracowników. Jest jednak potrzeba, by wyjaśnić pewne kwestie u źródła. Prof. Mariano Sanz  z Hiszpanii przyjął moje zaproszenie i weźmie udział w tym seminarium.  Ostatnia nasza konferencja jest planowana na czerwiec 2020 r., kiedy kończy się kadencja naszego zarządu. Oddajemy ster w inne ręce, wybory pokażą do jakiego miasta i jakiego ośrodka akademickiego.  W czerwcu organizujemy spotkanie także na bardzo wysokim poziomie – przyjadą światowi eksperci z dziedziny periodontologii. Mam nadzieję, że ta konferencja spełni oczekiwania wszystkich członków stowarzyszenia.