Kongres FDI: był Stambuł, czas na Polskę?

Autor: Łukasz Sowa • Źródło: ŁS
13-09-2013, 00:01
Od 28 do 31 sierpnia w tureckim Stambule odbywał się Coroczny Światowy Kongres Dentystyczny FDI (FDI Annual World Dental Congress). O czym dyskutowano podczas Kongresu, jakie decyzje podjęto, i czy Polska ma szansę na organizację takiej imprezy, rozmawiamy z lek. dent. Anną Lellą, wiceprezes Naczelnej Rady Lekarskiej, szefową Komisji Stomatologicznej.

infoDENT24 Magazine: Najważniejszym wydarzeniem każdego Corocznego Światowego Kongresu Dentystycznego FDI są obrady tzw. parlamentu stomatologicznego. W trakcie dyskusji parlamentarzystów częstą uwagą była konieczność dookreślenia pojęcia „oral health care professional". Dlaczego to takie ważne?

Anna Lella: Od dłuższego czasu na arenie międzynarodowej podkreśla się, że kompleksowa opieka stomatologiczna powinna być świadczona przez zespół stomatologiczny, w którego skład wchodzi lekarz dentysta oraz inne osoby, w szczególności wykonujące tzw. stomatologiczne zawody pomocnicze (asystentka, higienistka). Środowisko lekarzy dentystów jasno wskazuje przy tym, że tylko lekarz dentysta, jako osoba posiadająca wymagane kwalifikacje, może kierować zespołem, jednocześnie ponosząc odpowiedzialność za udzielane świadczenia. Pozostali członkowie zespołu wykonują czynności zawodowe na zlecenie lekarza i pod jego nadzorem. Stomatolodzy jednolicie popierają możliwość delegowania przez lekarza niektórych czynności pozostałym członkom zespołu, jednocześnie sprzeciwiając się przekazywaniu tym osobom kompetencji zawodowych, które należą wyłącznie do lekarza (co w skrócie odzwierciedla hasło „Delegacja - tak, substytucja - nie").
Jednakże zdajemy sobie sprawę, że pojawiają się tendencje do poszerzania uprawnień zawodowych higienistek czy techników, co ma rzekomo wpływać na niższe koszty świadczeń. W niektórych państwach taka sytuacja ma miejsce. W związku z tym ważne jest jednoznaczne wskazywanie w dokumentach FDI, w których sytuacjach jest mowa wyłącznie o kompetencjach lekarza dentysty, a w których odnosimy się także do pozostałych członków zespołu stomatologicznego.

Delegaci na Zgromadzenie Ogólne FDI podjęli decyzję o nowelizacji stanowiska w sprawie chorób niezakaźnych. Co było czynnikiem motywacyjnym?

Anna Lella: Stanowisko w sprawie chorób niezakaźnych w wersji przyjętej w roku 2012 to obszerny dokument podkreślający, że choroby niezakaźne takie jak nowotwory, choroby układu krążenia, cukrzyca i przewlekłe schorzenia płuc są obecnie najczęstszą przyczyną zgonów na świecie. Czynniki ryzyka tych chorób są także czynnikami chorób jamy ustnej. FDI oraz krajowe organizacje stomatologiczne podejmą działania m.in. w celu uświadomienia społeczeństwa nt. chorób jamy ustnej i ich związków z innymi chorobami. Projekt nowelizacji zeszłorocznego stanowiska w sprawie chorób niezakaźnych (Noncommunicable Diseases), zgłoszony przez Komitet Nauki FDI, miał na celu skrócenie tego dokumentu, aby miał bardziej zwięzłą wersję, bardziej nadającą się do rozpowszechniania wśród szerszego grona adresatów.

Nie od dziś wiadomo, że FDI mocno zwraca uwagę na rolę czynników społecznych i warunków życia codziennego w zachowaniu zdrowia.

Anna Lella: Tak, wskazuje to przede wszystkim projekt stanowiska w sprawie zdrowia jamy ustnej i społecznych determinantów zdrowia oraz działań w tym kontekście FDI (Oral Health and the Social Determinants of Health, Implications for FDI Policies). Biorąc pod uwagę determinanty chorób jamy ustnej takie jak: niezdrowa dieta (nadmierne spożycie cukru), palenie tytoniu i nadmierne spożywanie alkoholu, które są powszechnymi czynnikami ryzyka chorób niezakaźnych, lekarze dentyści powinni dążyć do rozwoju nowego modelu promocji zdrowia jamy ustnej i zaangażować się w tworzenie polityki zorientowanej na profilaktykę i kontrolę determinant NCD.

FDI po raz kolejny podkreśliło, że zdrowie człowieka zaczyna się w jamie ustnej?

Anna Lella: Komitet Naukowy FDI, wskazuje, że w wielu badaniach potwierdzono niezaprzeczalny związek między stanami zapalnymi jamy ustnej/przyzębia a rozwojem lub przebiegiem pewnych chorób i dolegliwości ogólnoustrojowych, takich jak: cukrzyca, choroby układu krążenia, przedwczesny poród oraz choroby płuc. Badania te mają znaczące konsekwencje dla stomatologicznej opieki zdrowotnej, w kontekście ochrony zdrowia, interdyscyplinarnej edukacji i praktyki.
Dodatkowo, FDI przedstawiło projekt stanowiska w sprawie śliny jako materiału diagnostycznego (Salivatory Diagnostics). Wskazuje on, że molekuły biologiczne zawarte w ślinie mogą być cennym źródłem biomarkerów i testów diagnostycznych o znaczeniu klinicznym, zarówno w diagnostyce chorób jamy ustnej, jak i chorób ogólnoustrojowych. Obecne są już testy obrazujące infekcje wirusowe jak np. HIV, których powszechne wprowadzenie jest kwestią czasu. Z tego względu FDI popiera dalsze prace idące w tym kierunku, a lekarze dentyści powinni być świadomi ich potencjalnej wartości w praktyce klinicznej.

W takcie Kongresu podpisano tzw. Deklarację Stambulską. Czym jest ten dokument?

Anna Lella: Deklaracja Stambulska, której pełny tytuł brzmi: „Zdrowie jamy ustnej a zdrowie ogólne: wezwanie do wspólnego działania" to dokument, wskazujący znaczenie zdrowia jamy ustnej i jego związek ze zdrowiem ogólnym człowieka oraz wzywający do przyjęcia wspólnego, opartego na współpracy interdyscyplinarnej podejścia do opieki stomatologicznej. Jest adresowany do FDI, krajowych organizacji stomatologicznych, a także władz państwowych i innych podmiotów mających wpływ na organizację systemu ochrony zdrowia. Deklaracja może służyć krajowym organizacjom stomatologicznym jako argument w rozmowach z władzami państwowymi. Tekst deklaracji w wersji anglojęzycznej jest dostępny na stronach internetowych FDI, każdy zainteresowany może wyrazić swe poparcie dla deklaracji, podpisując je online.

Kongres był ostatnim, który odbył się pod przewodnictwem dr Orlando Monteiro da Silvy. Jak zostanie zapamiętany?

Anna Lella: Przede wszystkim, za jego kadencji podjęto szereg działań w celu zwiększenia przejrzystości działań FDI, czego w poprzednich latach domagała się większość delegatów. Portugalczyk był bardzo aktywny - w okresie sprawowania stanowiska prezydenta odwiedził ponad 30 państw. Jako jedno z ważniejszych osiągnięć FDI w 2013 r. dr da Silva uważa zapewnienie możliwości dalszego stosowania amalgamatu dentystycznego (poprzez to, że w pracach na ogólnoświatową konwencją w sprawie rtęci ustalono zasadę stopniowego zmniejszania jego użycia (tzw. phase-down) zamiast proponowanego stopniowego odstąpienia od jego stosowania (tzw. phase-out).

Nowym szefem FDI została dr Tin Chun Wong. Czego można spodziewać się po jej kadencji?

Anna Lella: Delegatom FDI dr Wong jest znana od dawna, przez wiele lat była delegatem stowarzyszenia stomatologicznego z Hongkongu, następnie pełniła w FDI funkcję skarbnika i Prezydenta Elekta. W inauguracyjnym przemówieniu dr Wong podkreślała, że FDI jest organizacją o zasięgu globalnym, będąc autorytatywnym głosem stomatologii na świecie. Przekonywała, że organizacja posiada odpowiednie projekty oraz środki i wiedzę, aby było tak dalej. Wydaje się, że jej działania będą skierowane na projekty służące promocji zdrowia jamy ustnej, uświadamiania społeczeństwu oraz władzom znaczenia zdrowia jamy ustnej, a także realizujących interesy zawodowe lekarzy dentystów, inspiracje w zakresie kształcenia ustawicznego. Dr Wong wskazuje w szczególności zaangażowanie FDI w negocjacje dot. Konwencji Minamata, działania związane z dokumentem ‘Wizja 2020', współpracę z Organizacją Narodów Zjednoczonych i WHO w zakresie inicjatyw dot. chorób niezakaźnych. To druga w historii FDI kobieta -prezydent, kilka lat wcześniej była Michèle Aerden z Belgii.
Jako ciekawostkę można podać, że Polska nie jest obca dr Wong, ponieważ jej mąż jest z pochodzenia Polakiem i co jakiś czas odwiedzają nasz kraj.

Czy polscy stomatolodzy mogą mieć nadzieję, że w przyszłości kongres FDI odbędzie się w naszym kraju?

Anna Lella: Decyzję w sprawie wyboru państwa, w którym odbywa się Kongres FDI, podejmuje Zarząd na podstawie ofert zgłaszanych przez krajowe organizacje stomatologiczne, które pełnią potem rolę Lokalnego Organizatora Kongresu. Przy podejmowaniu decyzji bierze się pod uwagę, czy organizator jest w stanie zapewnić, że wszystkie wymogi FDI co do przebiegu Kongresu - zarówno obrad Światowego Parlamentu Stomatologicznego, jak i towarzyszącego części naukowej oraz wystawy - zostaną spełnione.
Z punktu widzenia prawnego, po wyborze organizatora podpisywana jest umowa pomiędzy FDI a krajową organizacją stomatologiczną. W 2012 r. Zarząd FDI podjął decyzję, że Kongres będzie organizowany na zasadzie franczyzy polegającej na tym, że pełną odpowiedzialność finansową za rezultat Kongresu ponoszą lokalni organizatorzy. Kongres organizowany jest zgodnie z wymogami określonymi przez FDI, organizatorzy refundują FDI niektóre koszty ponoszone przez FDI w związku z Kongresem - w szczególności koszty promocji - a także wnoszą na rzecz FDI opłatę franczyzową bez względu na ostateczne przychody z Kongresu. Natomiast dochód osiągnięty z Kongresu jest dochodem organizatorów. Obecnie toczą się rozmowy o ewentualnej organizacji FDI w Polsce W imieniu PTS promocją zajmuje się prof. Honorata Shaw.