PARTNER PORTALU
partner portalu

Zęby zdradzają pochodzenie

en/PAP
25-02-2017, 15:53
Zęby zdradzają pochodzenie W szkliwie na trwale zapisane jest miejsce pochodzenia (fot. pixabay)
Reguła - jesteśmy tym co jemy - sprawdza się nawet w archeologii. Dzięki badaniom szkliwa naukowcy określają pochodzenie zachowanych szczątków ludzi.To najlepszy materiał do analiz, gdyż budujący go minerał jest bardzo stabilny i tworzy się jedynie do momentu pełnego wykształcenia zębów (w przeciwieństwie do kości, które zmieniają się przez całe życie człowieka).

W odpowiedzi na najczęstsze w archeologii pytanie - o pochodzenie ludzi - pomocna jest coraz bardziej popularna metoda, polegająca na badaniu izotopów strontu w szkliwie zębów. Izotopy to nic innego, jak różne odmiany jednego pierwiastka, które zawierają jednakową liczbę protonów, ale różnią się liczbą neutronów. Wiele pierwiastków ma po kilka, a niektóre - nawet po kilkanaście izotopów. W przyrodzie pierwiastki występują zwykle jako ich mieszaniny.

 Tak jest np. w przypadku strontu, którego dwa izotopy oznaczone są liczbami 86 i 87, oznaczającymi ich masę, tzn. sumę liczby protonów i neutronów. - Stosunek strontu 87 do strontu 86 w skałach ustalił się w momencie ich tworzenia w skorupie ziemskiej - wyjaśnia w rozmowie z PAP prof. Zdzisław Bełka z Laboratorium Izotopowego Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu. – Stosunek ten zależy od wieku i rodzaju skał. Roślinność rosnąca w danym miejscu przejmuje stosunek izotopów strontu, jaki jest w lokalnym podłożu. Zwierzęta roślinożerne przejmują stosunek izotopowy strontu ze zjadanych roślin i wypijanej wody. Analogicznie zwierzęta mięsożerne oraz ludzie przejmują stosunek izotopowy strontu ze spożywanego pożywienia".

Po szkliwie go poznacie
Właśnie dlatego badania izotopowe stały się wygodnym narzędziem, po które chętnie sięgają archeolodzy podczas różnych badań nad pochodzeniem i migracjami ludności. - W przypadku metody "strontowej" rzeczywiście trafne jest powiedzenie, że "jesteśmy tym, co jemy" - zauważa ekspert.

Ponieważ naukowcy mają coraz więcej danych nt. składu izotopowego strontu w różnych elementach lokalnego środowiska, pomiary tych izotopów w kościach i zębach dawnych ludzi pozwalają stwierdzić, czy zmarli pochodzili z rejonu, gdzie ich pochowano - czy może przybyli z innego obszaru, charakteryzującego się innym składem izotopowym.

Zagadki pochodzenia ludzi udaje się wyjaśnić dzięki wsparciu geochemików, którzy - oprócz kości, badają najczęściej szkliwo zębów i sprawdzają w nim proporcje izotopów strontu 87 i 86. Uzyskane wyniki porównują następnie z proporcjami tych samych izotopów w lokalnym otoczeniu, w roślinach, glebie i w skałach. W ten sposób sprawdzają, czy proporcje izotopów strontu w szczątkach danego osobnika są identyczne, jak w lokalnym otoczeniu, czy też nie.

Mówiąc o wykorzystaniu izotopów strontu prof. Bełka przytacza ciekawy przykład badań archeologów, którzy próbowali ustalić pochodzenie wikińskich wojowników, stacjonujących przez długi czas w Danii, koło Kopenhagi. Okazało się, że w większości pochodzili oni z Norwegii oraz z terenów zamieszkałych przez ludy słowiańskie.

SŁOWA KLUCZOWE
zęby   szkliwo   archeologia  

POLECAMY W SERWISACH