PARTNER PORTALU
partner portalu

Napoleon Cybulski, współodkrywca adrenaliny i dentysta hobbysta

en
29-04-2019, 10:23
Napoleon Cybulski, współodkrywca adrenaliny i dentysta hobbysta Napoleon Nikodem Cybulski (fot. Wikipedia)
Sto lat temu (26 kwietnia 1919 r.) zmarł Napoleon Nikodem Cybulski – jeden z twórców światowej endokrynologii, współodkrywca adrenaliny oraz prądów czynnościowych mózgu, pionier elektroencefalografii i badacz hipnozy. Aby podreperować profesorski budżet, prowadził w Krakowie prywatną praktykę stomatologiczną.

Napoleon Nikodem Cybulski otrzymał dyplom lekarza cum eximia laude (ze szczególną pochwałą) w petersburskiej Akademii Wojskowo-Medycznej w 1880 r. W latach 1877–1885 był uczniem, a następnie asystentem wybitnego fizjologa i biochemika, gruzińskiego księcia Iwana Romanowicza Tarchanowa (Tarchniszwili). W tym okresie Cybulski wynalazł fotohemotachometr – przyrząd, który pozwalał mierzyć prędkość przepływu krwi w naczyniach krwionośnych, a zarazem rejestrować ten proces fotograficznie. Jako jeden z pierwszych na świecie zarejestrował i opisał przepływ krwi w tętnicy szyjnej i udowej. Dzięki pracy dotyczącej badań nad prędkością ruchu krwi otrzymał w 1885 r. stopień doktora medycyny.

W tym samym roku, po kilkumiesięcznym prowadzeniu wykładów w petersburskiej Szkole Dentystycznej, naukowiec przeprowadził się do Krakowa, by objąć Katedrę Fizjologii, Histologii i Embriologii Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kierował nią do końca życia. Jak wspominał jego uczeń, profesor Adolf Beck, pomimo niechęci rządu austriackiego Cybulskiemu udało się zdobyć z różnych źródeł pieniądze, dzięki którym "rozpalił wielkie ognisko pracy naukowej", a "przykładem swoim i wzorem obudził inne pracownie z uśpienia". W kolejnych latach pełnił funkcję dziekana Wydziału Lekarskiego. W 1904 r. został rektorem UJ, a później prorektorem tej uczelni.

Napoleon Cybulski stworzył krakowską szkołę fizjologiczną. Jego uczniami byli między innymi Adolf Beck - współodkrywca prądów czynnościowych mózgu i pionier elektroencefalografii, histolog i embriolog - Władysław Szymonowicz, Leon Wachholz - autor pierwszych nowoczesnych podręczników medycyny sądowej, Aleksander Rosner - współtwórca polskiej ginekologii czy histolog Stanisław Maziarski. Wielką obfitością pomysłów Cybulski dzielił się z uczniami i współpracownikami, a jego odczyty w towarzystwach naukowych budziły duże zainteresowanie publiczności.

W 1890 r. Cybulski skonstruował przyrząd do mierzenia ilości ciepła wytwarzanego przez mięśnie - mikrokalorymetr. W tym samym roku, jako jeden z pierwszych, otrzymał zapis EEG kory mózgowej, po czym razem z Adolfem Beckiem przeprowadził badania fal elektroencefalograficznych i zlokalizował w mózgu okolice czuciowe.

Badał zjawiska zachodzące przy nadciśnieniu śródczaszkowym, związane z czuciem smaku, z połykaniem. W 1895 r. wraz z Władysławem Szymonowiczem odkrył działanie wyciągu z rdzenia nadnerczy - "nadnerczyny", zawierającego noradrenalinę i dopaminę. Był to wstęp do odkrycia "hormonu walki i ucieczki" – adrenaliny. Wcześniej uważano, że za wszelkie funkcje regulacyjne w organizmie odpowiada układ nerwowy.

Profesor Cybulski był członkiem Akademii Umiejętności i członkiem honorowym wielu towarzystw lekarskich, m.in. w Wilnie, Lwowie i Petersburgu. Napisał blisko 80 prac naukowych. 

W latach 1911, 1914 i 1918 prof. Cybulski był nominowany do Nagrody Nobla, której nie otrzymał. Został za to laureatem nazywanej "polskim Noblem" nagrody im. Erazma i Anny Jerzmanowskich za rok 1918, przyznanej przez Akademię Umiejętności. Wartość tej nagrody odpowiadała wówczas 12 kilogramom złota, co w dzisiejszych czasach byłoby równowartością prawie dwóch milionów złotych.

Więcej: naukawpolsce.pap.pl

Podobał się artykuł? Podziel się!
SŁOWA KLUCZOWE
dentysta   hobby  

POLECAMY W SERWISACH

Drodzy Użytkownicy!

W związku z odwiedzaniem naszych serwisów internetowych przetwarzamy Twój adres IP, pliki cookies i podobne dane nt. aktywności lub urządzeń użytkownika. Jeżeli dane te pozwalają zidentyfikować Twoją tożsamość, wówczas będą traktowane jako dane osobowe zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady 2016/679 (RODO).

Administratora tych danych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz w Polityce Prywatności pod tym linkiem.

Jeżeli korzystasz także z innych usług dostępnych za pośrednictwem naszych serwisów, przetwarzamy też Twoje dane osobowe podane przy zakładaniu konta, rejestracji na eventy, zamawianiu prenumeraty, newslettera, alertów oraz usług online (w tym Strefy Premium, raportów, rankingów lub licencji na przedruki).

Administratorów tych danych osobowych, cele i podstawy przetwarzania oraz inne informacje wymagane przez RODO znajdziesz również w Polityce Prywatności pod tym linkiem. Dane zbierane na potrzeby różnych usług mogą być przetwarzane w różnych celach, na różnych podstawach oraz przez różnych administratorów danych.

Pamiętaj, że w związku z przetwarzaniem danych osobowych przysługuje Ci szereg gwarancji i praw, a przede wszystkim prawo do sprzeciwu wobec przetwarzania Twoich danych. Prawa te będą przez nas bezwzględnie przestrzegane. Jeżeli więc nie zgadzasz się z naszą oceną niezbędności przetwarzania Twoich danych lub masz inne zastrzeżenia w tym zakresie, koniecznie zgłoś sprzeciw lub prześlij nam swoje zastrzeżenia pod adres odo@ptwp.pl.

Zarząd PTWP-ONLINE Sp. z o.o.