PARTNER PORTALU
partner portalu

Rodzaje i formy zgody pacjenta

24-10-2012, 23:00
Rodzaje i formy zgody pacjenta (źródło: pixmac.pl)
Rodzaje i formy zgody pacjenta (źródło: pixmac.pl)
Zgoda pacjenta na podejmowanie wszelkich czynności lekarskich stanowi regułę, która od dawna funkcjonuje w medycynie. Prawo takie gwarantują nie tylko ustawy branżowe (ustawa o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, ustawa o zawodzie lekarza i lekarza dentysty), ale również powszechnie obowiązujące akty prawne, jak Konstytucja (art. 47), która chroni życie prywatne, rodzinne, cześć i dobre imię, oraz prawo do decydowania o swoim życiu osobistym, oraz kodeks karny, który penalizuje przestępstwo wykonania zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta (art. 192).

Powszechnie przyjmuje się, iż to pacjent sam wyraża zgodę na zaproponowane mu świadczenie zdrowotne, zdarzają się jednak sytuacje, kiedy decyzję taką podejmuje za pacjenta inna osoba bądź sąd. Mając na uwadze takie właśnie przypadki, można wskazać na następujące rodzaje zgody pacjenta:

1. Zgoda właściwa: wyrażana przez pacjenta samodzielnie, pod warunkiem, iż jest on pełnoletni (dolną granicę wieku stanowi w tym przypadku nie18, a16 lat) i zdolny do świadomego wyrażenia zgody.

2. Zgoda zastępcza: wyrażana przez uprawniony podmiot w sytuacji, gdy uzyskanie zgody od pacjenta jest niemożliwe albo utrudnione a spowodowane jego wiekiem bądź stanem zdrowia. Podmiotami uprawnionymi do wyrażenia zgody będą, w zależności od okoliczności: przedstawiciel ustawowy bądź sąd opiekuńczy. Przedstawiciel ustawowy wyraża zgodę za pacjenta małoletniego (do ukończenia 16 roku życia) i jest nim, co do zasady rodzic bądź osoba przysposabiająca. Gdy żadnemu z rodziców nie przysługuje władza rodzicielska, wówczas zgodę wyraża opiekun ustanowiony dla pacjenta przez sąd opiekuńczy. Opiekun wyraża również zgodę, gdy zabiegowi medycznemu ma zostać poddana osoba ubezwłasnowolniona całkowicie.

Wymóg zgody zastępczej sądu opiekuńczego powstaje natomiast w sytuacji, gdy:

- pacjent małoletni bądź niezdolny do samodzielnego wyrażenia zgody nie ma przedstawiciela ustawowego, bądź porozumienie z nim nie jest możliwe,

- przedstawiciel ustawowy pacjenta odmówił zgody na świadczenie zdrowotne zalecane przez lekarza,

- pacjent małoletni (powyżej 16 roku życia), ubezwłasnowolniony, chory psychicznie lub upośledzony umysłowo, lecz dysponujący dostatecznym rozeznaniem sprzeciwia się czynnościom medycznym,

- sąd działa jako rozjemca wobec kolizji woli pacjenta z wolą jego przedstawiciela ustawowego, bądź w razie kolizji woli pacjenta i jego przedstawiciela ustawowego z jednej strony, a stanowiskiem lekarzy co do zasadności dokonania zabiegu z drugiej strony,

- zachodzi koniecznośc przeprowadzenia zabiegu o podwyższonym ryzyku w stosunku do pacjenta ubezwłasnowolnionego częściowo,

- zachodzi koniecznośc uzyskania zgody podwójnej ( patrz pkt 3), a powstała kolizja woli pacjenta i jego przedstawiciela ustawowego.

3. Zgoda kumulatywna (podwójna) dotyczy:

- pacjenta małoletniego, który ukończył 16 lat (wymagana jest zgoda samego pacjenta oraz jego przedstawiciela ustawowego),

- pacjenta ubezwłasnowolnionego całkowicie, który jest w stanie z rozeznaniem wypowiedziec się w sprawie badania. Do wykonania czynności potrzebna jest wówczas zgoda pacjenta oraz jego przedstawiciela ustawowego.

Formy zgody

Kolejnym wymaganiem prawnej poprawności zgody pacjenta jest jej forma. Zgodnie z art. 32 ust. 7 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, zgoda osób uprawnionych do wyrażenia zgody może być wyrażona ustnie albo nawet poprzez takie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje na wolę poddania się proponowanym przez lekarza czynnościom medycznym. Wyjątkiem jest wykonanie zabiegu operacyjnego albo zastosowanie metody leczniczej lub diagnostycznej stwarzającą podwyższone ryzyko dla pacjenta, gdzie wymagane jest, aby zgoda pacjenta była wyrażona na piśmie. Oznacza to, iż przy prostych zabiegach stomatologicznych, samo przystąpienie do zabiegu (np. przyjście do gabinetu stomatologicznego i zarejestrowanie się) oznacza zgodę na prowadzenie leczenia. Bezprawne jest natomiast wykonanie przez lekarza zabiegu operacyjnego bądź metody leczniczej lub diagnostycznej stwarzającej podwyższone ryzyko dla pacjenta, bez uzyskania jego zgody wyrażonej w formie pisemnej.

Adw. Karolina Sowa

Podobał się artykuł? Podziel się!
SŁOWA KLUCZOWE
lexDENT   zgoda pacjenta   Wymogi - obowiązki  

POLECAMY W SERWISACH