PARTNER PORTALU
partner portalu

Odpowiedzialność karna lekarza za wykonanie zabiegu bez zgody pacjenta

24-10-2012, 23:00
źródło: scx.hu
źródło: scx.hu
Każda interwencja medyczna lekarza podejmowana w stosunku do pacjenta musi znaleźć potwierdzenie w jego zgodzie. Prawo polskie chroni przede wszystkim autonomię woli pacjenta co do decydowania o własnym zdrowiu, stawiając ją ponad wiedzę medyczną i zalecenia lekarza. Takie stanowisko znalazło odzwierciedlenie w kodeksie karnym, gdzie w art. 192 przewidziano odpowiedzialność karną za wykonanie zabiegu leczniczego bez zgody pacjenta. (

Kto wykonuje zabieg leczniczy bez zgody pacjenta, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2).

Przedmiotem ochrony jest wolność człowieka w zakresie decydowania o poddaniu się leczeniu i sposobach tego leczenia, dlatego zasadnicze znaczenie ma jego zgoda na podjęcie zabiegu leczniczego. Pod pojęciem zabiegu leczniczego należy rozumieć każdy zabieg lekarski przybierający formę czynności leczniczej (terapeutycznej) lub czynności lekarskiej (nieterapeutycznej) podejmowany w stosunku do pacjenta na etapie profilaktyki, diagnozy, terapii i rehabilitacji, który ze względu na właściwą mu technikę medyczną może, (ale nie musi) łączyć się z naruszeniem integralności cielesnej pacjenta poprzez naruszenie jego tkanki cielesnej lub fizycznym inwazyjnym wniknięciem w jego ciało bez naruszenia tej tkanki (definicja M. Filara).

Czytaj także: Rodzaje i formy zgody pacjenta

Brak zgody pacjenta na zabieg leczniczy jest dopuszczalny w przypadkach zbliżonych do stanu wyższej konieczności, wskazanych w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty (art. 33-35). Zgoda nie jest również konieczna w przypadkach ustawowo określonych (ustawa o ochronie zdrowia psychicznego, o chorobach zakaźnych i zakażeniach, ustawa o powszechnym obowiązku obrony, ustawa o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, ustawa o przeciwdziałaniu narkomanii).

Nie ma jednolitego stanowiska w zakresie ustalenia sprawcy przestępstwa z art. 192 kk. Dają się tutaj zauważyć dwie odmienne teorie. Według pierwszej, podmiotem przestępstwa może być każdy, kto podejmuje taki zabieg, a więc nie tylko osoba uprawniona do jego podjęcia na podstawie szczególnych przepisów (lekarz, felczer, pielęgniarka, położna itp.), o czym świadczy posłużenie się w treści artykułu zaimkiem kto (kto wykonuje zabieg leczniczy). Brak zindywidualizowania w przepisie konkretnej grupy osób dopuszczających się przestępstwa potwierdza, iż przestępstwo to ma charakter generalny, i dopuścić się go może również osoba nieuprawniona do wykonywania zabiegów leczniczych. Według drugiego stanowiska, przestępstwo z art. 192 kk mogą popełnić tylko osoby zawodowo zajmujące się medycyną.

Przedmiotem czynności wykonawczej jest pacjent, na którym dokonany jest zabieg leczniczy bez zgody. Pacjentem jest każdy, kto zostaje poddany jakiejkolwiek interwencji medycznej. Pojęcie to należy pojmować szeroko i nie ograniczać jego znaczenia tylko do osoby chorej. Osoba zdrowa poddawana zabiegom profilaktycznym, kontrolnym, dawca tkanki lub organu, objęta jest również zakresem tego pojęcia.

Zwrot bez zgody jest tożsamy z wykonaniem zabiegu wbrew woli jak i przy braku pozytywnej woli w tym względzie. Zgoda pacjenta na zabieg musi być wyrażona przed przystąpieniem przez lekarza do czynności medycznej nie jest skuteczna zgoda złożona przez pacjenta po wykonaniu zabiegu jak i w jego trakcie.

Osoba wykonująca zabieg leczniczy bez zgody pacjenta podlega karze grzywny, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat2, adla wszczęcia postępowania karnego potrzebny jest wniosek pokrzywdzonego.

 Adw. Karolina Sowa

(adwokat@karolinasowa.pl)

Podobał się artykuł? Podziel się!

POLECAMY W SERWISACH